علوم سوّم راهنمایی به قلم دانش آموزان 11

همه چیز در ارتباط با درس علوم تجربی سوّم راهنمایی جهت پیشرفت درسی دانش آموزان

زلزله

هنگام ملاحظه مصائب بسيار، آسيب ها و تلفاتي كه زلزله ها باعث شده اند، بسيار طبيعي است كه از خود بپرسيم آيا مي توان از اين وقايع اجتناب كرد و طبيعتاً اگر بتوانيم پيش از وقوع چنين فجايعي در مورد آنها هشدار بدهيم، زندگي هاي بسياري نجات خواهند يافت… اما آيا مي توان زمين لرزه ها را پيش بيني كرد؟
از لحاظ نظري كاملاً واضح است كه اگر پارامترهاي دخيل در تنش هاي پوسته زمين را بدانيم بايد بتوانيم زلزله ها را پيش بيني كنيم. عقيده عمومي در دهه 1960 و 1970 اين بود كه با بررسي دقيق سابقه حركات گسل ها، الگوهايي قابل پيش بيني به دست خواهند آمد. علاوه بر اين تصور مي شد كه الگوهاي غيرعادي كوتاه مدت رفتار حركات گسل ها پيش از زمين لرزه قابل پيش بيني هستند و لذا مي توان ساعت ها و روزها پيش از وقوع زمين لرزه به مردم اطلاع داد تا نواحي خطرناك را تخليه كنند. اما امروز كاملاً روشن شده است كه پيش بيني وقوع زمين لرزه بسيار پيچيده تر از آني است كه در ابتدا تصور مي شد. امروزه مي دانيم كه زلزله ها چه از لحاظ زماني و چه از لحاظ مكاني گه گاهي و پراكنده هستند.


به جاي تلاش كردن براي پيش بيني اينكه چه هنگامي شهرهاي ما ويران خواهند شد، بايد بر اطمينان يافتن از سالم ماندن آنها هنگام بروز زلزله متمركز شد.


يكي از موانع عمده در پيش بيني دقيق زلزله اين است كه گسل ها جدا از هم عمل نمي كنند. هنگامي كه در يك گسل شكست رخ مي دهد، تنش حاصل مي تواند به گسل ديگري منتقل شود و اين امر ادامه مي يابد. تغيير كشش درون پوسته زمين الگوهايي با تغيير تدريجي دارد كه دانشمندان اطلاع دقيقي از آن ندارند.

با اين حال تلاش ها براي پيش بيني زلزله ها همچنان از راه هاي مختلف ادامه پيدا كرده است. اين تلاش ها در 20 سال گذشته عمدتاً در سه حوزه زير متمركز بوده است.


1- فرضيه پيش بيني درازمدت



در اين حوزه دانشمندان از روش ها و رويكردهايي استفاده مي كنند تا زمان تقريبي وقوع زمين لرزه ها را در آينده درازمدت تخمين بزنند. هيچ كدام از اين روش ها نمي توانند لحظه دقيق زماني يا شدت دقيق زلزله را معين كنند، اما مي توانند تقريبي از آنها به دست دهند. بنابراين اطلاعات مفيدي در اختيار خواهد بود كه احتياطات لازم در مواردي مانند مقاوم سازي ساختار بناها انجام شود. براي مثال اگر به مهندسان گفته شود كه ساختمان يا پلي را كه طراحي مي كنند بايد بتواند ضربه اي حداكثر 5/0 گرم در 50 سال آينده تحمل كند، آنها ساختمان را طوري طراحي مي كنند كه اين خصوصيت را دارا باشد. در پيش بيني درازمدت زلزله چند مسئله مورد بررسي قرار مي گيرد.

الف- فاصله بازگشت


اين فاصله به ما مي گويد زلزله ها با چه تناوبي در يك گسل معين رخ مي دهند، و حداكثر حركات زمين كه احتمال دارد در يك ناحيه معين و در يك دوره معين زماني ايجاد كنند چقدر است. اين فاصله با كسب كردن اطلاعات از چند منبع متفاوت به دست مي آيد: سوابق تاريخي زلزله ها، شواهد زمين شناختي (اثراتي كه زلزله ها به جاي مي گذارند) و شواهد زمين سنجي (ميزان كششي كه در صخره ها به وجود مي آيد). براساس اين فرضيه كه زلزله هاي بزرگ در فواصل دوره هاي مشابه زماني رخ مي دهند، داده هاي حاصل از منابع بالا مي توانند احتمال زلزله هاي آينده را پيش بيني كنند. با اين حال دقت اين پيش بيني درازمدت براساس فواصل بازگشت كاملاً محدود است زيرا وقايع درون يك گسل ممكن است به خاطر به وجود آمدن نيروهاي جديد از دوره اي به دوره اي ديگر تفاوت كند.

ب _ پيگيري تغيير شكل هاي زمين


يك راه ديگر پيش بيني زلزله ها اندازه گيري ميزان جابه جايي زمين در طول يك گسل است. براساس همين روش «هري اف رايد»، يك زلزله شناس كاليفرنيايي توانست پيش بيني كند كه شوك بعدي در گسل سنت آندرئاس در كاليفرنيا حدود يكصد سال پس از زلزله بزرگ حاصل از اين گسل در سال 19 06 به وجود مي آيد. اندازه گيري هايي كه پيش از اين زلزله انجام شده بود نشان داده بود كه زمين به طور متوسط 65/0 متر در هر ده سال تحت كشش و جابه جايي قرار مي گيرد. رايد خاطرنشان كرد از آنجا كه حداكثر جابه جايي در طول اين گسل در زلزله 1 9 6، 5/6 متر بوده است بنابراين احتمالاً نتيجه يك قرن تجمع كشش در زمين است، زلزله اي با شدت مشابه زلزله 1906 در اين گسل حدوداً 100 سال بعد رخ مي دهد.


امروزه ماهواره ها مي توانند با فراهم آوري اطلاعات موقعيت دقيق (GPS) به زلزله شناسان امكان دهند ميزان دقيق تغيير شكل پوسته زمين و محل دقيق آن را تعيين كنند. اندازه گيري هاي مكرر مي تواند نشان دهد كه آيا گسل در حال لغزش هست يا نه. بنابراين سرعت جابه جايي و ميزان كشش در هر ناحيه گسل را مي توان شناسايي كرد و پيش بيني هاي حتي بهتري را انجام داد.


ج _ فرضيه شكاف لرزه اي


فرض اصلي در اين مورد اين است كه زلزله هاي بزرگ گرايش دارند كه هر بار در مكان مشابهي رخ دهند، اگر نمودار همه زلزله هاي بزرگ روي حد مرزهاي صفحات زمين را داشته باشيد، متوجه مي شويد كه آنها قطعات جداگانه مجاوري از يك حد مرز پر مي كنند. شكاف لرزه اي (Seisemic gap) قطعه اي است كه در آن براي مدتي طولاني زلزله اي رخ نداده است اما سابقه تاريخي يك زمين لرزه در آن ناحيه در گذشته وجود دارد.

2 _ يافتن گسل هاي جديد



يافتن گسل هاي جديد علاوه بر گسل هاي از قبل فعال، مي تواند بر دانشمندان در پيش بيني بروز بالقوه زلزله ها در مكان هاي غيرمنتظر كمك كند. شواهد متعددي در يك منطقه مي تواند به وجود گسل هايي دلالت كند كه براي مدت هاي بسياري در زمان هاي اخير حركت نكرده اند از جمله:

اين گسل ها در چشم انداز منطقه برجستگي هاي مستقيم طولاني اي تشكيل مي دهند كه مي توانند توپوگرافي محلي و زهكشي طبيعي را تغيير دهند. بنابراين آنها زمين هايي اعوجاج يافته و درياچه و حوضچه هايي تشكيل شده از انحناي زمين به سمت پايين به جاي مي گذارند. آنها مي توانند محل ظهور چشمه ها باشند و به خاطر زهكشي طبيعي اغلب در طول مسيرشان از پوشش گياهي انبوهي پوشيده شده اند.


گسل ها را مي توان به وسيله بررسي هاي انعكاس امواج شناسايي كرد، كه از طريق ثبت امواج انعكاس يافته كه يك شوك انفجاري از حد مرزهاي لايه هاي پوسته زمين انجام مي شود.


صخره هاي موجود در طول خطوط گسل گاه به گاه به علت زلزله ها متلاشي مي شوند. همه يخچال ها و نهرها در طول شكاف هاي حاصل به راه مي افتند و ممكن است دره هاي بزرگي در طول يك گسل پوسته زمين به وجود آيد.


3- علائم زلزله قريب الوقوع


انواع بسيار متفاوتي از فعاليت هاي كوتاه مدت، كه طول آنها از چند روز تا چندسال تغيير مي كند، قبل از زلزله هاي بزرگ ذكر شده اند. زلزله شناسان به دنبال الگوهاي منظم در چنين پيش درآمدهاي كوتاه مدتي هستند.

از يك طرف امواج ضربه اي پيشيني (foreshocks)، مجموعه اي از لرزه هاي خفيف يا دوره هاي بدون لرزه پيش از زلزله هاي بزرگ گزارش شده اند، گرچه آنها لزوماً هميشه رخ نمي دهند. رفتارهاي غيرعادي حيوانات نيز كه به عنوان پيش بيني كننده زلزله ذكر شده است هميشگي نيست.



از طرف ديگر تنش فوق العاده صخره ها كه درشرف جابه جايي هستند باعث گرم شدن، تغيير شكل و انبساط آنها پيش از زلزله مي شود و بنابراين شماري از تغييرات در پوسته زمين پيش از زلزله رخ مي دهد و دانشمندان از وسائل گوناگوني براي اندازه گيري و ثبت اين تغييرات استفاده مي كنند؛ هر چند كه هيچ كدام از اين موارد نيز پيش بيني كننده قطعي و دقيق زلزله نيستند. از جمله اين تغييرات اينها هستند.

گاهي زمين ممكن است در حد چند ميلي متر يا سانتي متر پيش از زلزله انحنا پيدا كند. انحنا سنج هايي (Tiltmeter) كه در سوراخ هاي عميق و با دقت حفر شده قرار داشته باشند، مي توانند اين پديده را كشف كنند
+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و سوم آذر 1388ساعت 19:43  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

شناساگرها

دید کلی

در حالت کلی ، شناساگرها ماده ای رنگی است که معمولا از مواد گیاهی اخذ می‌شوند و می‌توانند به شکل اسیدی یا بازی موجودیت یابند. شناساگرها برای شناسایی اسیدها و بازها به ما کمک می‌کنند.

مقدمه

برای تعیین نقطه پایان در حین تیتر کردن از ترکیبات شیمیایی مشخص استفاده می‌شود که در نزدیکی نقطه تعادل در اثر تغییر غلظت مواد تیترشونده شروع به تغییر رنگ می‌کنند. این ترکیبات ، مواد رنگی شناساگر می‌باشند. به عبارتی دیگر ، شناساگرها ماده ای رنگی هستند که رنگ آنها در محیط اسیدی و قلیایی با هم تفاوت دارد.

کاربرد شناساگرها

یکی از ساده ترین راه تخمین کمی PH ، استفاده از یک شناساگر است. با افزودن مقدار کمی از یک شناساگر به یک محلول ، تشخیص اسیدی یا بازی بودن آن ممکن می‌شود. در صورت مشخص بودن PH ، تغییر شناساگر از یک شکل به شکل دیگر ، با توجه به رنگ مشاهده شده ، می‌توان تعیین کرد که PH محلول کم‌تر یا بیشتر از این مقدار است. شیمیدان‌ها از این گونه مواد برای شناسایی اسیدها و بازها کمک می‌گیرند.

شناساگرهای زیادی وجود دارد که معروفترین آنها لیتموس (تورنسل) است که در محیط اسیدی ، قرمز ، در محیط بازی ، آبی و در حدود خنثی بنفش رنگ است. تغییر رنگ آن در نزدیکی PH برابر 7 رخ می‌دهد. در هر حال تغییر رنگ ناگهانی نیست. فنل فتالئین ، معرف دیگری است که بیشتر برای بازها قابل استفاده است. این ماده جامدی سفید رنگ است که در آزمایشگاه محلول الکلی آن را بکار می‌برند. این محلول در محیط اسیدی رنگ و در محیط قلیایی رقیق ارغوانی است.

می‌توان از آب کلم سرخ نیز به‌عنوان یک شناساگر اسید و باز استفاده کرد. از آمیختن شناساگرهای مختلف با یکدیگر نوار کاغذی بدست می‌آید که با یک مقیاس رنگ مقایسه‌ای همراه است و برای اندازه گیری‌های تقریبی PH بطور گسترده کاربرد دارد.

انواع شناساگرها

دو نوع شناساگر داخلی و خارجی را معرفی می‌کنیم:


شناساگر داخلی

اگر به محلول تیتر شونده ، چند قطره از یک شناساگر افزوده شود و پس از پایان عمل تغییر رنگ در محلول ایجاد شود، چنین شناساگری را شناساگر داخلی یا درونی نامند.



img/daneshnameh_up/c/c9/indicator3.JPG

شناساگر خارجی

در برخی حالات قبل از آن که نقطه پایان به ظهور برسد، بین شناساگر و محلول تیتر شونده یک واکنش صورت می‌گیرد و در این حالت نقطه پایان بسیار سریع پدیدار می‌شود، مثل تیتر کردن فسفات با استات اورانیل در حضور شناساگر فروسیانور پتاسیم ، فروسیانور پتاسیم با یونهای اورانیل قبل از رسیدن به نقطه پایان واکنش می‌دهد.

برای بدست آوردن نتیجه صحیح و خوب باید به دفعات لازم چند قطره از محلول بالای رسوب ( یا محلولی که پس از صاف کردن رسوب بدست می‌آید ) را در فاصله زمانهای مساوی ، روی یک قطعه کاغذ صافی با شناساگر سیانور پتاسیم آزمایش کرد. چنین شناساگری ، شناساگر خارجی نامیده می‌شود.

فاصله تغییر PH و تغییر رنگ برخی از شناساگرهای مهم اسید و باز که متداولند و جدول زیر آمده است:


نام متداول فاصله PH برای تغییر رنگ رنگ اسید رنگ باز نوع شناساگر
لیتموس (تورنسل) 8- 5/5 قرمز آبی
آبی متیل 3/2- 2/1 قرمز زرد
بنفش متیل 2- 0 زرد بنفش
آبی تیمول 6/9-8 زرد آبی اسیدی
زرد متیل 4-9/2 قرمز زرد بازی
نارنجی متیل 4/4-1/3 قرمز زرد بازی
سبزبرموکرزول 4/5- 8 /3 زرد آبی اسیدی
قرمز متیل 3/6-2/4 قرمز زرد بازی
قرمز کلروفنول 4/6-8/4 زرد قرمز اسیدی
آبی برموتیمول 6/7-0/ 6 زرد آبی اسیدی
قرمزفنول 8-4/6 زرد قرمز اسیدی
قرمز خنثی 8-8/6 قرمز زرد- نارنجی بازی
ارغوانی کرزول 9-4/7 زرد ارغوانی اسیدی
فنل فتالئین 6/9-8 بی‌رنگ قرمز اسیدی
تیمول فتالئین 5/10-3/9 بی‌رنگ آبی اسیدی
زرد آلیزارین 12-1/10 زرد قرمز بازی

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و سوم آذر 1388ساعت 19:38  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

بمب اتم هسته ای

 

 

     بمب اتم هسته ای

 

چرا اورانيوم و پلوتونيوم؟

 

ايزوتوپ معمول اورانيوم (اورانيوم 238) براى ساخت سلاح اتمى مناسب نيست. چرا كه با شليك نوترونى به هسته اين ايزوتوپ، احتمال به دام افتادن نوترون و تشكيل اورانيوم 239 از احتمال شكافت هسته اى بسيار بيشتر است. درحالى كه در اورانيوم 235 امكان شكافت هسته اى بيشتر است.

همين خاطر براى تهيه مقدار مورد نياز اورانيوم 235 براى ساخت بمب، به مقدار زيادى از اورانيوم طبيعى نياز است. در عين حال ايزوتوپ هاى 235 و 239 اورانيوم به روش هاى شيميايى قابل جداسازى نيستند؛ چرا كه از لحاظ شيميايى يكسانند. بنابراين دانشمندان پروژه منهتن قبل از ساختن بمب بايد مسئله ديگرى را حل مى كردند؛ جداسازى ايزوتوپ هاى اورانيوم به روش هاى غيرشيميايى. پژوهش ها همچنين نشان مى داد كه پلوتونيوم239 قابليت شكافت هسته اى بالايى دارد. گرچه پلوتونيوم 239 يك عنصر طبيعى نيست و بايد ساخته شود. رآكتورهاى هنفورد در واشينگتن به همين منظور ساخته شده اند.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه یازدهم آذر 1388ساعت 20:15  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

فصل5

فراتر                  از                   زمین


دانش اختر شناسي از جمله قديمي ترين رشته هاي علم است كه اجداد ما در چند هزار سال پيش تا حدودي به آن آگاهي داشتند و از روي تغيير محل اجرام آسماني پيش بيني هايي را داشته و دريا نوردان از روي حركت ستارگران راه خود را پيدا مي كردند.


منظومه شمسي:به خورشيد و نه سياره اي كه به دور آن مي چرخند منظومه شمسي گويند.

منظومه شمسي چگونه تشكيل شده است؟
در حدود 5 ميليارد سال پيش توده عظيم ابر مانندي تحت تاثير نيروي گرانش شروع به چرخيدن و متراكم شدن كرد و پس از مدتي در وسط آن خورشيد تشكيل شد و موادسنگين تر در اطراف سيارات را بوجود آورد.

   


نكته: حركت سيارات به دور خورشيد بر خلاف جهت حركت عقربه ساعت است فقط دو سياره زهره و پلوتون برخلاف بقيه سيارات از شرق به غرب مي چرخند.

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه یازدهم آذر 1388ساعت 20:4  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

کهکشان

مقدمه

کهکشان به مجموعه ستارگان ، گاز و غبار گفته می شود که با نیروی جاذبه کنار هم نگاه داشته شده‌اند. کوچکترین کهکشانها دارای عرضی برابر با چند صد سال نوری ، شامل حدود 100000 میلیارد سال ستاره هستند. بزرگترین کهکشانها تا 3 میلیون سال نوری عرض دارند و شامل بیش از 1000 میلیارد ستاره هستند.

اشکال کهکشانها بر اساس شیوه‌ای طبقه بندی می‌شود که طبق شیوه طبقه بندی ستاره شناس آمریکایی ، ادوین هابل (1953- 1986) ، شکل یافته است. در مورد تکامل کهکشانها اطلاعات قطعی کمی در دست است. تنها مطلب مورد اطمینان این است که کهکشانها میلیاردها سال پیش به شکل توده‌ای از ابرهای گازی و غباری بوجود آمدند.
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه یازدهم آذر 1388ساعت 19:56  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

سوالات تستی فصل5


  فراتر از زمين



  1. ويژگي هاي يك سياره به شرح زير مي باشد «وجود 10% اكسيژن، 80% كربن دي اكسيد و 5% نيتروژن در اتمسفر آن، بدون لايه ي ازون، فاصله ي آن از خورشيد 000/600/103 كيلومتر، هر 200 روز يك بار ، يك دور به دور محور خود و يك دور به دور خورشيد مي چرخد. كدام گزينه درباره آن نادرست نوشته شده است؟ (TIMSS)

الف) سطح آن از مين گرم تر است
ب) طول يك شبانه روز در آن 200 روز است
ج) موجودات احتمالي روز آن با خطر سرطان رو به رو هستند
د) يك سال خورشيدي آن را از سال خورشيدي زمين طولاني تر است
 



  2. اولين دانشمندي كه خورشيد را ثابت و زمين را متحرك تصور كرد چه كسي بود؟

الف) گاليله
ب) كوپرنيك
ج) اينشتين
د) بطليموس
 


























ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه یازدهم آذر 1388ساعت 19:55  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

آتشفشان

           آتشفشان شناسی (Volcanologoy)

ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه یازدهم آذر 1388ساعت 19:40  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

سوالات تستی فصل4

1. كدام گزينه حركت صفحه هاي سازنده ي پوسته زمين را در طول ميليون ها سال به بهترين شكل توصيف مي كند؟ (TIMSS)

الف) آنها ميليون ها سال حركت كرده اند، اما در حال حاضر متوقف شده اند.
ب) آنها ميليون ها سال ساكن بوده اند، اما اكنون حركت مي كنند
ج) آنها همچنان به حركت خود ادامه مي دهند
د) آنها هيچ گاه حركت نكرده اند
 



  2. دلايل وگنر براي جابه جايي قاره ها چه بود؟(خرداد 81 – تهران)

الف) تشابه شكل كناره هاي دو قاره، تشابه فسيلي و تشابه جانداران قاره ها
ب) گسترش بستر اقيانوس ها، افزايش ارتفاع كوه ها، وقوع زلزله هاي شديد
ج) تشابه فسيلي، تشابه شكل كناره هاي قاره ها، تشابه برخي از سنگ ها ي قاره ها با هم
د) عدم گسترش سطح زمين علي رغم گسترش بستر اقيانوس ها
 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه یازدهم آذر 1388ساعت 19:33  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

کمی ازوگنربدانیم

 

        کمی ازوگنربدانیم

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه یازدهم آذر 1388ساعت 19:20  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

فصل4

زمين ساخت ورقه اي
 

در سال 1912 ميلادي دانشمند آلماني بنام وگنر اظهار داشت كه حدود 200 ميليون سال پيش تمام خشكي ها به هم متصل و يك تكه بوده اند اين خشكي رفته رفته به دو قسمت تقسيم شده و پس از آن هر قسمت نيز قطعه قطعه شده و قاره هاي امروزي را بوجود آمده اند سپس وگنر نظريه زمين ساخت ورقه اي را مطرح كرد.

نظريه زمين ساخت ورقه اي:
بر اساس اين نظريه سنگ كره زمين يك تكه نيست بلكه از تعدادي ورقه هاي بزرگ و كوچك تشكيل شده است.



ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه یازدهم آذر 1388ساعت 19:17  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

فصل سوم : پیدایش و گسترش زندگی

 

 

پیدایش یوكاریوت‌ها

 

 

 

 

 

 

 

 

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه دهم آذر 1388ساعت 17:10  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

رادیواکتیویته (Radioactive)

دیدکلی:

مواد رادیواکتیو از اتم های ناپایداری تشکیل می شوند که تجزیه می شوند و انرژی سطح بالایی به نام تابش رادیواکتیو را آزاد می کنند این اتمها نهایتا عناصر جدیدی را تشکیل می دهند. سه نوع تابش رادیواکتیو وجود دارد که ذرات آلفا ، ذرات بتا ، و پرتوهای گاما خوانده می شوند.

اطلاعات اولیه:

پرتو آلفا (دو پروتون و دو نوترون): جرم چهار واحد اتمی (a.m.u) و بارالکتریکی مثبت در پرتو بتا (الکترونهای سریع): جرم ناچیز و بارالکتریکی منفی یک و پرتو گاما (موج الکترومغناطیسی): بدون جرم و بدون بار (مثلا انرژی خالص)
تاریخچه: حدود اواخر قرن نوزدهم اکثر دانشمندان بر این عقیده بودند که تمام مسائل عمده فیزیک حل شده اند ، به غیر از چند مورد جزئی برای قطعیت دادن به برخی نظریه های ضروری بود. در سال 1895 ، رزتگن اشعه ایکس را کشف کرد. این اشعه نخست در معاینات پزشکی به کار رفت و بعدها برای بررسی ساختمان اساسی مواد مورد استفاده قرار گرفت چند ماه بعد ماری کوری این پدیده جدید را رادیو اکتیو نامید. او و شورش پی یر کوری ، همچنین پولونیم (po ، فلز ضعیف) و رادیم (Ra ، فلز قلیایی خاکی) را کشف کردند. ماری کوری نخستین کسی بود که از اصطلاح «رادیواکتیو» برای موادی که فعالیت الکترومغناطی قابل توجه دارند استفاده کرد. خاصیت رادیواکتیویته این دو عنصر جدید از اورانیم بیشتر بود.

سیر تحولی و رشد:

ماری کوری تحقیق خود را با جستجوی کاربردهای پزشکی رادیواکتیو ادامه داد. و قدرت تشعشع ترکیبات اورانیم را اندازه گرفت و تحقیق خود را به عناصر دیگر از جمله توریم ، گسترش داد.
  • در سال 1934 میلادی زوج ژولیو- کوری رادیواکتیویته مصنوعی را کشف کرد.
  • ماری کوری پی یر کوری همراه با فیزیکدان فرانسوی هانری بکرل (1908-1852 م) مدل دیوی انجمن سلطنتی انگلستان و جایزه نوبل را در فیزیک برای کشف رادیواکتیو دریافت دریافت می کنند. پی یر کوری کشف می کند که رادیم Ra خود بخود حرارت آزاد می کند. این خاصیت نمود ثبت شده از انرژی اتمی به شکل گرماست.
در سال 1910 میلادی در کنفرانس بروکسل در مورد رادیواکتیویته ، واحد رادیواکتیویته به افتخار او کوری نامیده شد. در مورد کشف رادیواکتیویته توسط هانری بکرل باید بگوییم که در سال 1896 میلادی ، بکرل در جستجوی شواهدی بود که ثابت کند مواد شیمیایی که نور طبیعی فلوئورسان هستند از خود پرتو ساطع می کنند.
او یک نمونه سولفات پتاسیم اورانیم را برداشت و آن را همراه با یک صفحه عکاسی در کاغذ سیاه پیچید. از آنجا که روزی ابری بود. نمونه بکرل خاصیت فلوئورسانی را از خود نشان نمی داد. او آن را درکشویی در آزمایشگاه خود گذاشت و به آزمایشهای خود در مورد لامپهای اشعه کاتدی ادامه داد. چند روز بعد ، دریافت که نمونه تصویری را بر روی صفحه عکاسی ایجاد کرده است. این نشان می داد که ماده مذکور شکلی از تشعشع را که بعدا ماری کوری آن را رادیواکتیویته نامید ، از خود ساطع کرده است.1922 میلادی نیلز بور نظریه طیفهای ساختار اتمی را منتشر کرد و در 1927 میلادی اصل مکمل بودن را تنظیم می کند که رفتار پیچیده رادیواکتیویته را توصیف می کند.
ارنست رادرفورد فیزیکدان بریتانی نیوزلندی الاصل (1871-1937) بر روی رادیواکتیویته و ماهیت ذرات آلفا (دارای بار مثبت) تحقیق کرد و متوجه شد که بار مثبت اتم در مرکز آن و در هسته ای ریز و متراکم متمرکز است. در سال 1930 میلادی رادرفورد تشعشعات مواد رادیواکتیو را منتشر کرد.

تابشهای رادیواکتیو:

چنان که گفته شد سه نوع تابش رادیواکتیو وجود دارد که ذرات آلفا از چهار ذره اتمی ، یعنی دو پروتون و دو نوترون تشکیل می شوند. این ذرات ضعیفترین نوع تابش رادیواکتیو هستند. و بار الکتریکی مثبت دارند. مسیر آنها را می توان با صفحه کاغذ مسدود کرد. ذرات بتا قدرتمند و از ذرات اتمی که الکترون خوانده می شوند و بار منفی دارند تشکیل می شوند. این کاغذ عبور می کند ولی آلومینیوم آن را مسدود می کند. پرتوهای گاما از همه قدرتمند ترند. آنها امواج الکترومغناطیسی اند و فاقد بارالکتریکی می باشند. اما پرتوهای گاما را فقط لایه ضخیمی از سرب متوقف می سازد. خروجی یا تابش رادیواکتیو می تواند وارد بافتهای زنده شود و به آنها صدمه بزند. بنابراین اطراف آن باید کنترل شود. این تابش را با وسیله ای به نام شمارنده گایگر – مولر ، که نام آن از مخترعانش اقتباس شده است ، می توان اندازه گرفت. وقتی تابش رادیواکتیو وارد این شمارنده می شود ، گاز موجود در آن حامل الکتریسیته می شود. مقدار بار را می توان روی صفحه ای قرائت کرد یا از طریق یک بلند گو به صورت صداهای تیک تیک خاصی شنید.

نیمه عمر:

نیمه عمر یک ماده زمانی است که طول می کشد تا خاصیت رادیواکتیویته آن به نصف کاهش یابد. مثلا نیمه عمر کربن 14 (شکل خاصی از عنصر کربن) 5600 سال است. یعنی 5600 سال طول می کشد تا نصف اتم های رادیواکتیو کربن دچار فروپاشی شوند ، یا یک گرم از اتم های رادیواکتیو به نیم گرم تقلیل یابد. 5600 سال دیگر طول می کشد که همین مقدار نیز به نصف برسد و به همین ترتیب.
نیمه عمر عناصر مختلف از چند ثانیه تا میلیونها سال متغیر است. فروپاشی شبکه ای زباله های اتمی زیان بخش حاصل از نیروگاههای هسته ای میلیونها سال طول می کشد. و همه موجودات زنده روی زمین حاوی مقدار معینی کربن 14 (کربن رادیواکتیو) هستند که با تبادل مداوم گازهای اکسیژن و دی اکسید کربن بین موجودات زنده و جو زمین تشکیل می شود. وقتی یک گیاه یا حیوان می میرد ، این تبادل متوقف می شود و کربن 14 شروع به فروپاشی می کند.
دانشمندان می دانند که نیمه عمر این کربن 5600 سال است. بنابراین پس از این مدت جسم مرده دقیقا نصف تشعشع رادیواکتیو زمان زندگی خود را ساطع می کند. این فروپاشی با آهنگ ثابتی انجام می شود و در نتیجه این امکان وجود دارد که با اندازه گیری میزان تابش زمان مرگ موجود مورد نظر را دریافت. باستانشناسان از عمر بعضی کربن برای یافتن تاریخ مومیایی های مصر باستان استفاده کرده اند.
از دیدگاه نظری ، همه مواد رادیواکتیو نهایتا به سرب تبدیل می شوند ، هسته اتم سرب پایدار است و بنابراین خاصیت رادیواکتیو ندارد.اما این امر به طور تجربی اثبات نشده است. زیرا نیمه عمر بعضی از عناصر بیش از عمر انسانهاست.

عناصر متداول و نیمه آنها:

اورانیم 238 نیمه عمر آن 5 میلیارد سال
اورانیم 235 نیمه عمر آن700 میلیون سال
پلوتونیم239 نیمه عمر آن 24000سال
کربن 14 نیمه عمر آن 5600 سال
ید131 نیمه عمر آن 8 روز
طلای 198 نیمه عمر آن 3 روز
سدیم 24 نیمه عمر آن 15 ساعت
فلوئور 17 نیمه عمر آن 1 دقیقه
پولونیم 214 نیمه عمر آن00000003/0 ثانیه
سرب پایدار(بدون نیمه عمر)

کاربردها:

بسیاری از ایزوتوپها رادیواکتیو هستند یعنی ذرات با فرکانس بالا را از هسته (مرکز) اتمهای خود ساطع می کنند. از آنها می توان برای دنبال کردن مسیر مواد متحرکی که از دید پنهان هستند ، مانند جریان خون در بدن یک بیمار در بیمارستان ، استفاده کرد.
  • در جریان خون:
مقدار کمی از یک ایزوتوپ رادیواکتیو به درون جریان خون بیمار تزریق می شود. سپس مسیر آن توسط آشکار سازهای خاصی که فعالیت رادیواکتیویته را مشخص می کنند دنبال می شود. این اطلاعات به یک کامپیوتر داده می شود که صفحه آن هرگونه اختلالی مانند انعقاد خون در رگها را نشان می دهد. با استفاده از روشی مشابه ، می توان از ایزوتوپها برای مطالعه جریان مایعات در تاسیسات شیمیایی نیز استفاده کرد.
  • در فرسودگی ماشین آلات:
آهنگ فرسودگی ماشین آلات صنعتی را نیز می توان با استفاده از ایزوتوپها اندازه گرفت. مقادیر اندکی از ایزوتوپها رادیواکتیو به بخشهای فلزی ماشین آلات ، مانند یاتاقانها و رینگ پیسونها اضافه می شود. سپس سرعت فرسودگی با اندازه گرفتن رادیواکتیویته روغنی که برای روغنکاری این بخشها به کار رفته است محاسبه می شود.

img/daneshnameh_up/7/70/radioaktiv.jpg


اندازه گیری رادیو اکتیویته


خروجی یا تابش رادیواکتیو می تواند وارد بافتهای زنده شود و به آنها صدمه بند ، بنابراین اطراف آن باید کنترل شود . این تابش را با وسیله ای به نام شمارنده گایگر ـمولر ، که نام آن از مخترعانش اقتباس شده است ، می توان اندازه گرفت وقتی تابش رادیو اکتیو وارد این شمارنده می شود ، گاز موجود در آن حامل الکتریسیته می شود . مقدار بار را می توان روی صفحه ای قرائت کرد ، یا از طریق یک بلندگو به صورت صداهای تیک تیک خاصی شنید.




+ نوشته شده در  سه شنبه دهم آذر 1388ساعت 16:56  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

جدول تناوبی عناصر

جدول تناوبی عناصر شیمیایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

پرش به: ناوبری, جستجو

جدول تناوبی عنصرهای شیمیایی‏، نمایشی از عنصرهای شیمیایی شناخته شده‌است که بر اساس ساختار الکترونی مرتب گردیده‌است به‌گونه‌ای که بسیاری از ویژگی‌های شیمیایی عنصرها به صورت منظم در طول جدول تغییر می‌کنند.

جدول اولیه بدون اطلاع از ساختار داخلی اتم‌ها ساخته شد: اگر عناصر را بر حسب جرم اتمی آنها مرتب نمائیم، و آنگاه نمودار خواص معین دیگر آنها را بر حسب جرم اتمی رسم نمائیم، می‌توان نوسان یا تناوب این خواص را بصورت تابعی از جرم اتمی مشاهده نمود. نخستین کسی که توانست این نظم را مشاهده نماید، یک شیمیدان آلمانی به نام یوهان ولفگانگ دوبراینر بود. او متوجه تعدادی تثلیث از عناصر مشابه شد:

نمونه تثلیث‌ها
عنصر جرم اتمی چگالی
Cl 35.5 1.56 g/L
Br 79.9 3.12 g/L
I 126.9 4.95 g/L
 
Ca 40.1 1.55 g/cm3
Sr 87.6 2.6 g/cm3
Ba 137 3.5 g/cm3

و به دنبال او، شیمیدان انگلیسی جان نیولندز متوجه گردید که عناصر از نوع مشابه در فاصله‌های هشت تایی یافت می‌شوند، که آنها را با نت‌های هشتگانه موسیقی شبیه نمود، هرچند که قانون نت‌های او مورد تمسخر معاصرین او قرار گرفت. سرانجام شیمیدان آلمانی لوتار مَیر و شیمیدان روسی دمیتری مندلیف تقریباً بطور هم‌زمان اولین جدول تناوبی را، با مرتب نمودن عناصر بر حسب جرمشان، توسعه دادند (ولی مندلیف تعداد کمی از عناصر را خارج از ترتیب صریح جرمی، برای تطابق بهتر با خواص همسایگانشان رسم نمود – این کار بعدها با کشف ساختار الکترونی عناصر در اواخر سده نوزدهم و آغاز سده بیستم توجیه گردید).

فهرست عناصر بر پایه نام، علامت اختصاری و عدد اتمی موجود است. شکل زیر جدول تناوبی عناصر شناخته شده را نمایش می‌دهد. هر عنصر با عدد اتمی و علامتهای شیمیایی. عناصر در یک ستون («گروه») از لحاظ شیمیایی مشابه می‌باشند.


گروه 1 2 3 4 5 6 7 8
دوره
1 1
H

2
He
2 3
Li
4
Be


5
B
6
C
7
N
8
O
9
F
10
Ne
3 11
Na
12
Mg


13
Al
14
Si
15
P
16
S
17
Cl
18
Ar
4 19
K
20
Ca

21
Sc
22
Ti
23
V
24
Cr
25
Mn
26
Fe
27
Co
28
Ni
29
Cu
30
Zn
31
Ga
32
Ge
33
As
34
Se
35
Br
36
Kr
5 37
Rb
38
Sr

39
Y
40
Zr
41
Nb
42
Mo
43
Tc
44
Ru
45
Rh
46
Pd
47
Ag
48
Cd
49
In
50
Sn
51
Sb
52
Te
53
I
54
Xe
6 55
Cs
56
Ba
*
71
Lu
72
Hf
73
Ta
74
W
75
Re
76
Os
77
Ir
78
Pt
79
Au
80
Hg
81
Tl
82
Pb
83
Bi
84
Po
85
At
86
Rn
7 87
 Fr 
88
Ra
**
103
Lr
104
Rf
105
Db
106
Sg
107
Bh
108
Hs
109
Mt
110
Ds
111
Rg
112
Uub
113
Uut
114
Uuq
115
Uup
116
Uuh
117
Uus
118
Uuo

* لانتانیدها 57
La
58
Ce
59
Pr
60
Nd
61
Pm
62
Sm
63
Eu
64
Gd
65
Tb
66
Dy
67
Ho
68
Er
69
Tm
70
Yb
** آکتینیدها 89
Ac
90
Th
91
Pa
92
U
93
Np
94
Pu
95
Am
96
Cm
97
Bk
98
Cf
99
Es
100
Fm
101
Md
102
No
در اینجا روشهای دیگر برای نمایش جدول ارائه شده‌اند:
جدول استاندارد - جدول جایگزین - جدول ضد - جدول بزرگ - جدول عظیم - جدول عریض - جدول توسعه یافته - جدول ساختاری - فلزات و غیر فلزات

کد رنگ برای اعداد اتمی:

  • عناصر شماره گذاری شده با رنگ آبی ، در دمای اتاق مایع هستند؛
  • عناصر شماره گذاری شده با رنگ سبز ، در دمای اتاق بصورت گاز می‌باشند؛
  • عناصر شماره گذاری شده با رنگ سیاه، در دمای اتاق جامد هستند.
  • عناصر شماره گذاری شده با رنگ قرمز ترکیبی بوده و بطور طبیعی یافت نمی‌شوند(همه در دمای اتاق جامد هستند.)
  • عناصر شماره گذاری شده با رنگ خاکستری ، هنوز کشف نشده‌اند (و بصورت کم رنگ نشان داده شده‌اند تا گروه شیمیایی را که در آن قرار می‌گیرند، مشخص نماید.(

و می‌توانید دراین کلید واژه جدول تناوبی برای تشدید مغناطیسی را بیابید.

تعداد لایه الکترون در یک اتم تعیین کننده ردیفی است که در آن قرار می‌گیرد. هر لایه به زیرلایه‌های متفاوتی تقسیم می‌شود، که هر اندازه عدد اتمی افزایش می‌یابد، این لایه‌ها به ترتیب زیر:

1s
2s           2p
3s           3p
4s        3d 4p
5s        4d 5p
6s     4f 5d 6p
7s     5f 6d 7p
8s  5g 6f 7d 8p
...

براساس ساختار جدول پر می‌شوند. از آنجائیکه الکترونهای خارجی‌ترین لایه، خواص شیمیایی را تعیین می‌نمایند، این لایه‌ها در میان گروهای یکسان مشابه‌اند.عناصر همجوار با یکدیگر در یک گروه، علیرغم اختلاف مهم در جرم، دارای خواص فیزیکی مشابه هستند. عناصر همجوار با یکدیگر در یک ردیف دارای جرم‌های مشابه ولی خواص متفاوت هستند.

برای مثال، عناصر بسیار نزدیک به نیتروژن (N) در ردیف دوم کربن(C) و اکسیژن(O) هستند. علیرغم تشابه آنها در جرم (که بصورت ناچیزی در واحد جرم اتمی تفاوت دارند)، دارای خواص بینهایت متفاوتی هستند، همانطور که با بررسی فرمهای دیگر می‌توان ملاحظه نمود: اکسیژن دو اتمی یک کاز است که سوختن را تشدید می‌نماید، نیتروژن دو اتمی یک گاز است که سوختن را تشدید نمی‌کند، و کربن یک جامد است که می‌تواند سوزانده شود(بله، می‌توان الماس را سوزاند!).

در مقایسه، عناصر بسیار نزدیک به کلر (Cl) در گروه یکی مانده به آخر در جدول (هالوژن‌ها) فلوئور(F) و برم(Br) هستند. علیرغم تفاوت فاحش جرم آنها در گروه، فرمهای دیگر آنها دارای خواص بسیار مشابه هستند: آنها بسیار خورنده (بدین معنی که تمایل خوبی برای ترکیب با فلزات، برای تشکیل نمک هالاید فلز)؛ کلر و فلوئور گاز هستند، درحالیکه برم یک مایع با تبخیر بسیار کم است؛ کلر و برم بسیار رنگی هستند.

+ نوشته شده در  سه شنبه دهم آذر 1388ساعت 16:52  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

فسیل چیست

فسيل چيست؟


فسيل يا سنگواره چيست؟

معناى لغوى فسيل fossil (سنگواره)عبارتست از چيزى که از حفارى(كندن زمين) بدست آمده باشد . اما امروزه براى آن معناى ديگرى متصورند و آن را مدرک و دليلى شناخته شده از حيات گذشته مى دانند ؛ به عبارت ديگر فسيلها ، اجساد و بقايا و آثار موجوداتى مى باشند که پس از مرگ در بين رسوبات دفن شده و همراه با آنها تحت تاثير پديده سنگ شدگى ( دياژنز ) قرار گرفته اند .

به عبارت ديگر  در شرایطی، گیاهان و حیوانات مرده در زیر خاک دفن می شوند اما فاسد نمی شوند.آب به داخل خاک نفوذ می کند و مواد معدنی از قبیل آهن،سیلیکات و کلسیم را با خود می برند. این مواد دور واطراف گیاهان یا حیوانات مرده جمع می شوند و آنها را به همان صورت حفظ می کنند. با گذشت زمان، مواد شیمیایی فوق سخت می شوند و یک نسخه تقریبا کاملی از حیوان اصلی بوجود می آید. این نسخه را فسیل می گویند.کشف فسیل سرگرمی جایزه دار و مهیجی است زیرا اشکال مختلف حیات میلیون سال پیش را نشان می دهد.

بنابراين فسيلها انواع باقيمانده جانورى و گياهى نظير جسم حيوانات و استخوانهاى مربوط به آنها ، تنه گياهان قديمى و ساختمان شان ، کرمهاى نرم ، ستاره هاى دريايى و غيره ( از نقطه نظر تشريحى ) و آثار و مواد به جامانده از آنها نظير فضولات ، مدفوعات ، تخم ها ( آثار طبيعى ) و اثر لانه ها ، آشيانه ها ، رد پاها ( آثار مصنوعى ) را شامل مى شود و تمامى اينها بطور مستقيم توسط موجودات که در گذشته مى زيسته اند ، بوجود آمده اند . بدين ترتيب براى آنکه يک شى فسيل به حساب آيد ، بايستى بقايا و يا آثار فعاليت زيستى موجودات گذشته باشد .

اصطلاح فسيل دلالت بر زماني طولاني ميكند كه در طي آن موجود ات فسيل شده زندگي مي كردند و بقاياي مرده آنها در رسوبات ادوار ما قبل تاريخ به حالت سنگواره باقي  مي ماندند . البته اين بدان معني نيست كه فسيل ها از موجودات كاملا ناپديد شده اند بلكه اشكال گوناگوني از آنها نيز جمع آوري  و شناسايي شده اند كه امروزه نيز زندگي ميكنند. براي يك ديرينه شناس آشنايي با علوم ديگر مخصوصا علوم بيولوژي مهم است .

جانور شناسي و گياه شناسي اطلاعاتي درباره زندگي موجوداتي مي دهندكه بدون آشنايي به هر كدام از آنها فسيل ها نمي توانند مفهومي داشته باشند و علم ديرينه شناسي نيز شواهد و مداركي را درباره زندگي اجداد جانوران و گياهان در اختيار زيست شناسان قرار مي دهد . علاوه بر ارزش هاي ذكر شده ، مطالعه فسيل ها اساس و پايه بخشي از علم زمين شناسي اقتصادي است و براي شناسايي سنگهاي سوختي مانند زغال سنگها و منشاء ‌نفت و گاز داراي ارزش زيادي هستند .

در اين رشته از زمين شناسي بحث در باره حوادث تاريخ زمين از نظر جغرافيايي گذشته ، آب و هوا و محيطهاي موضوعي و لايه هاي زميني با محتويات فسيل ها ي آن ميشود. همچنين ارتباط دقيقي بين ديرينه شناسي و چينه شناسي وجود دارد. چينه شناسي اصل و طبيعت سنگها را مورد بررسي قرار ميدهد و در آن ، بحث درباره سنگهاي پوسته ي جامد زمين ، چين خوردگي ها ، گسل ها ، بيرون زدگي هاي سنگهاي رسوبي و ارتباط لايه هاي هم سن در مناطق دور از هم انجام ميگيرد .

 بطور کلى فسيلها به دو گروه تقسيم مى نمايند :


1- فسيلهاى اندامى
منظور از فسيلهاى اندامى بقاياى حقيقى موجودات زنده مى باشند که در حالات بسيار مساعد شکل آنها با شکل موجود زنده اصلى اوليه کاملا تطبيق مى کند و تغيير زيادى در آن صورت نگرفته است .
 2- فسيلهاى اثري

اما فسيلهاى اثرى علائم غير مستقيم حيات هستند که توسط موجودات بر جاى گذاشته شده اند . جاى پاهاى دايناسور ، اثر نقب زدن کرمها ، اثرات ناشى از خزيدن تريلوبيت ها و ساير شواهد فرايندهاى حيات همچون فضولات و مدفوعات که بصورت فسيل در آمده اند همگى جزء فسيلهاى اثرى محسوب مى گردند .

    

  انواع فسیل شناسی

   •فسیل شناسی گیاهان
   
 •فسیل شناسی جانوران
   هر دسته بر حسب اندازه هر يك از فسيل ها را ميتوان به زير گروه‌هايي همچون نانوفسيل ، ميكروفسيل ، ماكروفسيل و مگا فسيل ها دسته بندي كرد.

 

انواع فسیلها

•فسیلهای شاخص:
که دارای گسترش جغرافیایی وسیع بوده ولی در زمان کوتاه زمین شناسان می‌زیسته‌اند. مانند فسیل آمونیت که منحصرا در کرتاسه میانی وجود داشته است.
•فسیلهای غیر شاخص:
که تقریبا در تمام دوره‌ها و یا دورانهای زمین شناسی وجود داشته‌اند و شاخص زمان معین و کوتاه زمین شناسی نیستند. مانند برخی دوکفه‌ای‌ها ، شکم پایان ، مرجانها و غیره.
•فسیلهای رخساره:
فسیلهایی هستند که ارزش پالئوژئوگرافی آنها بیش از اهمیت بیوستراتیگرافی آنهاست. این فسیلها می‌توانند معرف وضعیت جغرافیایی زمان زیست خود از نظر آب و هوا و سایر شرایط محیط زیستی باشند. مثلا فسیل کلنیه‌ای مرجانی حاکی از محیط ساحلی دریا و آب و هوای استوایی تا نیمه استوایی است.


کاربرد فسیلها در زمین شناسی

•مهمترین کاربرد فسیلها در تعیین سن طبقات زمین می‌باشد.
•فسیلها معرف شرایط محیطی جغرافیای دیرینه بوده و در این مورد اطلاعات با ارزشی را در اختیار دانشمندان قرار می‌دهند.
بیشتر فسیلها از کربوناتها و یا فسفاتهای ترکیب شده با مواد آلی تشکیل شده اند. آنها تحت تاثیرگرما ، فشار ، ترکیبات سیال اطرافشان و همه دیگر عوامل که خصوصیت سنگهای رسوبی را بعد از اینکه رسوب می کنند تغییر می دهند ، قرار دارند. بنابراین فسیلها شاخصهای حساس تغییر حرارت و ابزارهای قدرتمندی برای پیش بینی ذخیره زایشی هیدروکربونها هستند.
همه این عنوانهای اطلاعاتی اساسی در تجزیه و تحلیل حوزه ه های رسوبی و اکتشاف زغال سنگ ، نفت و گاز که باقیمانده های زندگی قدیم هستند ، شرکت دارند.


رده‌بندي فسيلها

موجودات زنده را بر اساس برخي ويژگي‌هاي ظاهري طبقه‌بندي مي‌نمايند. در طبقه‌بندي‌هاي استاندارد بر اساس ميزان شباهتهاي موجودات آنها را در گروههايي به نام تاكسون قرار مي‌دهند و هفت تاكسون مهم و اصلي به شرح زير معرفي مي‌نمايند. هر چه ميزان شباهت موجودات بيشتر باشد در تاكسونهاي مراتب بالاتري قرار مي گيرند. هفت تاكسون مهم و اصلي عبارتند از :
سلسله Kingdom
شاخه Phylum
رده Class
راسته Order
تيره Family
جنس Genus
گونه Specis


    ایکنولوژی [شرح]
      
  
   ایکنولوژی شامل مطالعه، جستجو و ردیابی آثار فسیلهای جانوری و گیاهی است. ایکنولوژی به دو زیرشاخه مهم تقسیم میشود:
   1) پالئو ایکنولوژی (شامل مطالعه ردپاها و نشانهای قدیمی و کهن)
   2) نیو ایکنولوژی (شامل مطالعه نشانه ها و ردپاهای جدید از جانوران فسیل شده)

   بیشتر ایکنولوژیست ها روی زیرشاخه اولی مطالعه می کنند اما نکته قابل توجه در ... [شرح]


    پالئونتولوژی [شرح]
      
  
   پالئونتولوژی از سه بخش پالئو (palaios) به معنای قدیمی اونتوس (ontos) به معنای موارد و اشیا موجود و لوژی (logos ) به معنای مطالعه تشکیل شده است.
   پائونتولوژی یعنی مطالعه حیات گذشته که بیشتر شامل مطالعه مواد استفاده فسیلها است. این علم به چند زیر شاخه تقسیم می شود.
   1- فسیلهای مهره داران
   2- فسیلهای بی مهره گان

   3- فسیلهای ... [شرح]


    تعريف بيواستراتيگرافي [شرح]
      
   چينه شناسي زيستي مطالعه ابعاد ،تركيب و ارتباط زماني سنگهاي مطبق و بررسي تاريخچه اين سنگها با توجه به فسيلهاي موجود در آنها است .بيواستراتيگرافي شاخه اي از علم چينه شناسي است كه در درجه اول با فسيل ها سر وكار داشته و انتشار و ارتباط فسيل ها و سنگهاي فسيل دار مورد بحث آن است .

   در مطالعات بيواستراتيگرافي از دو اصل مهم استفاده مي ... [شرح]


    دیاتومه ها [شرح]
    
  
   دیاتومه ها جلبکهایی هستند که در آب شیرین و دریا وجود دارند. آنها فتوسنتز می کنند بنابراین فقط برای رشد به ماده غذایی و نور خورشید احتیاج دارند و آنها دارای اسکلتهای سیلیسی هستند. آنها فسیلهای اسکلتی هستند مثل صدفهای آهکی که در دوران ژوراسیک و کرتاسه زندگی می کرده اند اگرچه مولکولهای زیستی نمایانگر این فسیل در دوران زمین شناسی ... [شرح]
+ نوشته شده در  سه شنبه دهم آذر 1388ساعت 16:38  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

سوالات تستی


1)کدامیک از دانشمندان زیر، هسته را در قسمت مرکزی اتم می دانست؟
الف) تامسون                    ب) رادرفورد                  ج) نیلز بور                       د) ب و ج

 



2) کدام گزینه در مورد عدد جرمی درست می باشد؟
الف) عدد جرمی = تعداد پروتون + تعداد نوترون           ب) عدد جرمی = تعداد الکترون + تعداد نوترون
ج) عدد جرمی = عدد اتمی + تعداد نوترون                د) هر سه مورد درست است.

 



3) یون +2 Naا23 چند الکترون دارد؟

                     11
الف) 9                            ب) 11                        ج) 13                              د) 12

 



4) نمادهای شیمیایی ‌‌C - Cu - Ca به ترتیب مربوط به کدام عناصر می باشد؟
الف) مس ? کلسیم ? کربن                                 ب) کلسیم ? کربن - مس

ج) کلسیم ? مس کربن                                       د) کربن ? کلسیم - مس
 


 

14

 

5) کدامیک از اتم های زیر با X

  ایزوتوپ می باشد؟

7

 

 

14

 

14

 

17

 

17

 

الف) X 

 

ب) X

 

ج) X

 

د) X

 

6

 

8

 

7

 

6

 

 


 

6) کدام اتم ناپایدارتر می باشد؟
 

152

 

182

 

190

 

102

 

الف) X 

 

ب) X

 

ج) X

 

د) X

 

60

 

80

 

90

 

50

 

 


 

7) از ترکیب یک مولکول کربن دی اکسید و یک مولکول آب، یک مولکول کربنیک اسید به دست می آید .در یک مولکول کربنیک اسید چند اتم وجود دارد؟
الف) 2                         ب) 4                           ج) 6                               د)8

 



8) کدام فرمول مربوط به اتانول می باشد؟
الف) C۲H۵OH               ب) CH۳OH                   ج) C۳H۷OH                     د) C۴H۹OH
 


 

9) در کدام گروه ویژگی های یک یون نوشته شده است؟ (P=پرتون، n=نوترون، e =الکترون)
الف) (6 =اj۱۲) - (p=اj۶) - (nا= e)                      ب) (7 =اj۱۴) - (p=اj۶) - (nا= e)
ج) (8 =اj۱۵) - (p=اj۸) - (nا= e)                         د) (9 =اj۱۶) - (p=اj۹) - (nا= e)

 



10) کدام یک با بقیه متفاوت است؟
الف) آسپرین                ب) جوش شیرین               ج) پرتقال                        د) ویتامین C

 



11) اگر بر روی شامپو مقداری فنول فتالیین اضافه کنیم .چه رنگی به وجود می آید؟
الف) فرقی نمی کند                 ب) آبی                 ج) زرد                            د) ارغوانی

 



12) کدام اسید قوی تر است؟
الف) سرکه               ب) آب لیمو                          ج) اسید معده                 د) شیر

 



13) کامل ترین گیاهان که بر روی زمین ظاهر شده اند کدام گزینه می باشد؟
الف) نهان دانگان            ب) بازدانگان              ج) جلبک های دریایی            د) گیاهان هاگدار

 



14) چرا در قطب شمال خرگوش قهوه ای وجود ندارد؟
الف) به علت کمبود غذا                                        ب) به علت کمبود نورخورشید
ج) به علت عدم سازگاری با محیط                          د) به علت سرمای زیاد

 

+ نوشته شده در  سه شنبه دهم آذر 1388ساعت 16:31  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

سوالات فصل1و2و3

 

سوالات فصل1

 

1_اتم چیست

 

2- نظریه تامسون درباره اتم را بنویسید

 

3- نظریه رادرفور درباره اتم را بنویسید

 

4- نظریه بور درباره اتم را بنویسید

 

5- نظریه چادویک درباره اتم را بنویسید

 

6- قسمت های مختلف یک اتم را نام ببریدپ

 

7- عدد اتمی چیست

 

8- عدد جرمی چیست

 

9- اگر عدد اتمی نیتروژن 7 و ععد جرمی آن 14 باشد تعداد نوترون های آن چقدر است

 

10- اگر عدد جرمی اکسیژن 18 و نوترون آن 10 باشد تعداد پروتون آن چقدر است

 

11- در جدوا تناوبی عناصر بر چه اساسی در کنار هم ثرار می گیرند

 

12- منظور از نماد شیمیایی چیست

 

13- ایزوتوپ یا هم مکان چیست

 

14- شباهت ایزوتوپ ها در چیست

 

15- تفاوت ایزوتوپ ها در چیست

 

به نام خدا

سوالات فصل2

 

1_فرمول شیمیایی چیست

 

2- در هر فرمول های زیر چند عنصر هر عنصر چند اتم دارد

                                      MnO2        H2O             CH4                NH3

 

3- ترکیب مولکولی چیست با مثال

 

4- پیوند کووالانسی چیست

 

5- پلیمر چیست با مثال

 

6- یک کاربرد آمونیاک را بنویسید

 

7- یک کاربرد اتانول را بنویسید

 

8- یک کاربرداتیلن گلیکول را بنویسید

 

9- یون چیست

 

10- یون منفی چیست

 

11- یون مثبت چیست

 

12- پیوند یونی چیست

 

13- ترکیب یونی چیست با مثال

 

14-خصوصیات ترکیب یونی را بنویسد

 

15- یک تفاوت ترکیب یونی و مولکولی را بنویسید

 

16- الکترولیت چیست با مثال

 

17- غیر الکترولیت چیست با مثال

 

18 – خصوصیات اسید ها را بنویسید

 

19- چند اسید نام ببرید

 

20- خصوصیات بازها را بنویسید

 

21- چند باز نام ببرید

 

22- نمک چگونه به وجود می آید معادله نوشتاری آن را بنویسید

 

   چیستpH  23-

 

 

سوالات فصل3

1- مطالعه تاریخچه زمین از روی چه چیز هایی مشخص می شود

    

2- دو ویژگی یا خصوصیت سنگ رسوبی را بنویسید

 

3- تفاوت لایه های زیرین و رویی سنگ های رسوبی در چیست

 

4- در مطالعه تاریخچه زمین کدام سنگ از بقیه بهتر است دلیل بیاورید

 

5- فسیل چیست

 

6- چه عواملی باعث می شود فسیل تشکیل نشود

 

7- چه قسمت هایی از بدن جانداران تبدیل به فسیل می شوند

 

 

8- مناسب ترین محیط برای فسیل شدن چه مناطقی است چند دلیل بیاورید

 

9- در چه قسمتی از دریا برای فسیل  شدن مناسب است چرا

 

10- در چه قسمتی از خشکی فسیل تشکیل می شود

 

11- سوخت فسیلی چیست

 

12- کاربرد سوخت فسیلی را بنویسید

 

13- به کمک فسیل ها چه اطلاعاتی می توان به دست آورد

 

14-  دو تفاوت فسیل لایه های رسوبی زیرین و بالایی را بنویسید

 

15- ترتیب پیدایش جانوران را به ترتیب بنویسید

 

16- ترتیب پیدایش گیاهان را به ترتیب بنویسید

 

17- یکی از مهم ترین کاریرد فسیل ها در باره جاناران را بنویسید

 

18- نظریه لامارک درباره تغییر جانداران را بنویسید

 

19- کدام دانشمند نظریه لامارک را رد کرد آزمایش او را به طور خلاصه بنویسید

 

 

20- نظریه داروین درباره تغییر جانداران را بنویسید

 

21- انتخاب طبیعی یعنی چه

 

22- فکر انتخاب طبیعی چگونه در ذهن داروین ریشه گرفت

 

 

 

 

23- در بین همه جانداران در دو چیز رقابت وجود دارد نام ببرید

 

24- نظریه جهش توسط کدام دانشمند مطرح شد

 

25- جهش را تعریف کنید

 

26- کروموزوم چیست

 

  چیستDNA  27-

 

 را بنویسید DNA  28- عوامل تغییر

 

29- عامل اصلی جهش چیست

 

30- عامل به وجود آورنده تغییرات در جانداران............................و گسترش دهنده آن ها در طبیعت..................است

 

31- از شباهت موجود بین جانداران به چه نتایجی می رسیم(3 مورد)

+ نوشته شده در  سه شنبه دهم آذر 1388ساعت 16:27  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

فصل3

زمين زيستگاه ما


مقدمه
زمين شناسي علمي است كه درباره ساختمان زمين و موقعيت آن در فضا و علت تغييرات آن تحقيق     مي كند در اين علم ساختها، فرآيندها و تاريخ گذشته زمين مورد مطالعه واقع مي شود. فرآيندهايي كه موجب بوجود آمدن تغييرات در زمين مي شوند و رويدادهاي گذشته زمين و شكل هاي زندگي از زمان پيدايش تا امروز همه در محدوده علم زمين شناسي است.

 

 

علم زمين شناسي شاخه هاي گوناگوني دارد كه هر شاخه كارشناسان مخصوص دارد.

بعضي از شاخ هاي زمين شناسي عبارتنداز:
1- اقيانوس شناسي:
درباره اقيانونس ها ، لايه هاي تشكيل دهنده آن ها، جانوران موجود در آنها مطالعه مي كند.

2- هواشناسي:
علم مطالعه پوشش گاز در اطراف زمين (هواكره) است.

3- اخترشناسي:
علم مطالعه ستارگان و كليه اجرام آسماني و به آن علم نجوم نيز مي گويند.

4- ژئوفيزيك:
علم كاربرد قوانين فيزيك در حل مسائل مربوط به زمين

5- ژئوشيمي:
علم شناسايي مواد سازنده زمين مثل سنگ، خاك، كاني و ... است.

6- ديرين شناسي:
علم مطالعه فسيل ها و ارتباط آنها با علم زيست شناسي است. ديرين شناسي در تعيين موقعيت مخازن نفتي نقش مهمي دارد.

7- چينه شناسي:
علمي كه با استفاده از لايه هاي رسوبي و فسيل ها دورن زمين شناسي را مشخص مي كند.
 

 

سرگذشت زمين:

 

 

 

الف: لايه هاي رسوبي ساده ترين راه براي تعيين تاريخ گذشته زمين است اما اگر دچار چين خوردگي شده باشند بايد از منابع ديگر استفاده كرد.
در هنگام چين خوردگي لايه هاي زيرين و بالايي به خوبي قابل تشخيص نيست در اين صورت بايد جنس لايه ها را مورد مطالعه قرار دارد.

ب: بهترين راه مطالعه تاريخ زمين استفاده از فسيل يا سنگواره است.

فسيل چيست؟
آثار و بقاياي گياهان و جانوراني كه در دروه هاي گذشته زمين زندگي مي كردند.

 

 


در بعضي شرايط يك جاندار به طور كامل به فسيل تبديل مي شود.

 


وقتي جاندار به طور ناگهاني در يك محيط قرار بگيرد كه عوامل مخرب و تجزيه كننده به آن دست رسي نداشته باشند فسيل كامل از آن باقي مي ماند.
مثال: قرار گرفتن حشره در شيره هاي گياهي - فيل هاي ماموت در يخچال هاي قطبي

بسياري از عوامل موجب تجزيه بدن جاندار و مانع تشكيل فسيل مي شوند.


مكانهاي تشكيل فسيل
الف: مناطق آبي (درياها - درياجه ها - و ..... )
بهترين منطقه براي تشكيل فسيلل محيط هاي كم عمق است زيرا در اين مناطق جانداران آبزي و زيادي زندگي مي كنند و عمل رسوبگذاري شديد است.


تغيير گونه هاي جانداران:
در مورد بروز تغيير در جانداران فرضيه هاي متعددي وجود دارد اگر چه اين فرضيه ها قابل آزمايش نيستند اما با دلايل و شواهد مي توان آنها را قبول يا رد كرد.

1- نظريه لامارك:
استعمال يا عدم استعمال از يك اندام موجب بروز تغيير در جاندار مي شود اندامي كه زياد مورد استفاده قرار بگيرد قوي تر مي شود و اندامي كه كار نكند رشد زيادي ندارد.

مثلا زرافه برای خوردن برگ درختان ناچار گردن خود را بالا کشانده در نتیجه گردن آن نسل به نسل درازتر شده است.



2- نظريه داروين:
طبيعت در محيط افراد سازگارتر را انتخاب مي كند و آنهايي كه براي زندگي در يك محيط مناسب نيستند از بين مي روند.
مثال: زرافه ها داراي اندازه هاي متفاوتي بوده اند. آنهايي كه قد بلند داشته دسترسي به غذا داشته و زنده مانده اند اما زرافه هاي كوتاه قد بر اثر كمبود غذا از بين رفته اند.



فكر انتخاب طبيعي چگونه در ذهن داروين ريشه گرفت؟
او مشاهده كرد كه تعداد اولاد جانداران از والدين بيشتر است اما جمعيت انواع گونه ها هميشه ثابت است.

داروين از اين فرضيه سه نتيجه گرفت:

1- در يك محيط خاص فقط تعداد معيني از جانداران مي توانند زندگي كنند.
2- بين افراد يك نوع تفاوت فردي وجود دارد همه از نظر سازگاري مشابه نيستند.
3- افرادي كه سازگاري بيش تري دارند از شانس بيش تري براي زنده ماندن برخوردار هستند.


جهش:
به صفاتي كه به طور ناگهاني در يك فرد ظاهر مي شوند و قابل ارثي شدن هستند جهش مي گويند.

نظريه دووريس در مورد جهش:
او جهش را عامل ايجاد كننده صفات ثانويه در جانداران دانست.

چگونگي بروز جهش:

جهش بر اثر تغيير مولكول هاي DNA كه ماده اصلي كروموزوم است بوجود مي آيد اين ماده بسيار با ثبات است و كمتر دچار تغيير مي شود به همين دليل طي ميليون ها سال انواع گونه جانداران بدون تغيير باقي مانده اند.

 

+ نوشته شده در  سه شنبه دهم آذر 1388ساعت 16:23  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

فصل 3 – سرگذشت زمين . لايه هاي سنگ ها :


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه دهم آذر 1388ساعت 16:7  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

سنگ های رسوبی

سنگ هاي رسوبي

سه جزء اصلي بافتي سنگ هاي رسوبي تخريبي عبارتند از

1- دانه ها كه در حد گراول ، ماسه ، و سيلت مي‌باشند

2- ماتريكس يا ماده زمينه كه از ذرات دانه ريز در حد سيلت و رس تشكيل شده و دانه هاي رسوبي را در بر مي‌گيرد.

3- سيمان كه به صورت شيميايي تشكيل شده وعمدتاً از جنس سيليس و يا كربنات كلسيم مي باشد، البته برخي از اوقات سيمان از جنس اكسيد آهن نيز دربين دانه ها تشكيل مي شود. سيمان  دانه‌ها را به يكديگر مي چسباند. در بسياري از مواقع بين دانه ها فضاهاي خالي باقي مي ماند كه بعداً ممكن است توسط آب هاي زيرزميني و يا نفت و گاز اشغال شود كه برخي از رشته هاي تخصصي زمين شناسي نظير آب شناسي و زمين شناسي نفت وظيفه بررسي اين فضاهاي خالي را كه اصطلاحاً تخلخل ناميده مي‌شوند را دارند.

1_ اندازه دانه‌ها

يكي از مهمترين شاخصه هاي بافتي رسوبات و سنگ هاي رسوبي اندازه دانه هاي تشكيل دهنده آن مي باشد. زيرا توسط بررسي اندازه دانه ها مي‌توان انرژي عامل حمل ونقل و دوري و نزديكي رسوب نسبت به ناحيه فشار را تعيين نمود و به واسطه اندازه دانه ها تقسيم بندي رسوبات و سنگ هاي رسوبي مطابق جدول زير انجام مي شود. طبقه بندي دانه ها از روي بلندترين قطر آنها صورت مي گيرد كه براي اولين بار توسط ونثورث واودرن ارايه شد. اين مقياس لگاريتمي بوده و در آن ، هر درجه اي برابر بزرگتر از درجه قبلي است. امروزه اين مقياس ميلي متري نيز معروف است.

2_شكل دانه grain shape

شكل دانه عبارت از توصيف فرم هندسي دانه در رسوب يا سنگ است كه توسط فرم، كروپت ، گردشدگي و بافت سطح دانه مورد بررسي قرار مي‌گيرد.

الف ) فرم form : فرم عبارت است از رابطه بين سه قطر اصلي تشكيل دهنده يك دانه مي باشد ( اقطار بلند، كوتاه، متوسط) كه براساس آن دانه ها ممكن است به اشكال زير ديده شوند.

ب) كرويت sphericity

كرويت عبارتست از اين كه شكل دانه تا چه حد به كره نزديك باشد. كرويت يكي از ويژگي هاي ارثي دانه ها مي باشد.

ج) گردشدگي roundness

گردشدگي عبارتست از اين كه دانه رسوبي زوايا و گوشه هاي تيز خود را در حين حمل و نقل از دست بدهد. هرچه دانه رسوبي بزرگتر باشد گردشدگي سريعتر اتفاق مي افتد. امروزه اگر كنار بستر يك رودخانه برويد ذراتي را خواهيد ديد كه كاملاً‌ گوشه هاي تيز خودرا از دست داده اند. به واسطه ميزان گردشدگي مي توان به راحتي مقدار مسافت طي شده رسوب را تخمين زد. هرچه رسوبي مسافت بيشتري را طي نموده باشد گردتر مي شود. بايد توجه داشت ذرات دانه ريز در صد سيلت هيچگاه گرد نمي شوند. ميزان گردشدگي بستگي به درجه سايش دانه در هنگام حمل ونقل ، اندازه دانه ومسافت حمل ونقل دارد.

د) بافت سطح دانه grain surface texture

عوارض مواد در سطح دانه ، بافت سطح دانه را تشكيل مي دهند. بعنوان مثال رسوبات از منشاء يخچالي كه در حد گراول باشند عمدتاً برروي آن‌ها خطوطي ديده مي شود كه نمايانگر جهت حركت يخچال مي‌باشد. و يا اينكه در كنار ساحل دريا به دانه هاي ماسه اي توجه نمايند متوجه مي شويد كه دانه ها ماسه‌اي درخشان و براق مي باشند. زيرا سطح اين دانه‌ها در اثر حركت بر روي يكديگر توسط امواج براق گرديده است.

در محيط هاي بياباني سطح دانه‌ها كدر يا مات است ، امروزه دانشمندان زمين شناسي توسط بررسي اين اختصاصات توسط ميكروسكوپ هاي پيشرفته ، به راحتي مي توانند فشار بسياري از رسوبات را شناسايي نمايند.

3 - جورشدگي sorting

جورشدگي به يكنواختي اندازه دانه‌ها در سنگ اشاره مي نمايد، اگر سنگي از دانه هاي بااندازه تقريباً يكسان تشكيل شده باشد را سنگ با جورشدگي خوب مي نامند و اگر سنگ از مخلوطي از دانه‌ها در سايزهاي مختلف نظير گراول ، ماسه و گل تشكيل شده باشد آن را سنگي با جورشدگي بد مي‌نامند، به طور كلي رسوبات ساحل دريا از جورشدگي بسيار خوب و رسوبات يخچالي از جورشدگي بدي بهره مي‌برند. دانشمندان از جورشدگي در تشخيص مقدار منافذ خالي موجود در سنگ استفاده مي‌نمايند.

4- طرز قرارگيري دانه ها

نحوه آرايش دانه هاو رسوبات در مقدارفضاي خالي بين ذرات حايز اهميت بسزايي است. بطوريكه هرگاه دانه ها به صورت مكعبي آرايش پيدا نمايند مقدار تخلخل به صورت 47 % و اگر به صورت رومبوئدر آرايش يابند ميزان تخلخل تقريباً نصف خواهد شد. اين مسئله در آب شناسي حائز اهميت است.

 سنگ هاي رسوبي دانه ريز

براساس اندازه تشكيل دهنده اين گونه سنگ‌ها آن را به دو قسمت تقسيم مي‌شوند.

1- سيلت سنگ ها ( اندازه دانه‌ها يابين 4 تا 64 ميكرون)2- رس سنگ ها(اندازه دانه‌ها از 4 ميكرون كوچكتر مي‌باشد).

1- سيلت سنگ‌ها

اندازه دانه‌ها تشكيل دهنده اين گونه سنگها مابين 64 تا 4 ميكرون مي‌باشد. از نظر بافتي سيلت سنگ‌ها مابين ماسه‌ها و فسيل‌ها مي‌باشند. تشخيص اندازه دانه‌ها توسط چشم غير مسلح مشكل است، اما يكي از ساده ترين راهها براي تشخيص آن در طبيعت اين است كه اگر مقداري از آن را مابين دندان هاي خود قرار دهيم، دانه‌هاي تشكيل دهنده آن را احساس خواهيم نمود. كوارتز عمده‌ترين ذره تشكيل‌دهنده سيلت‌ها است.

2- رس سنگ ها

شيل ها ويا رس سنگ ها از دانه هاي بسيار ريز ( كوچكتر از 4 ميكرون) تشكيل شده‌اند. بنابراين دانه‌ها بقدري ريز هستند كه توسط لنز دستي و ميكروسكوپ با بزرگنمايي كم هم قابل تشخيص نمي‌باشند. در طبيعت جهت تشخيص اين گونه سنگ ها از سيلت سنگ ها كافي است قدري آن را مابين دندان‌هاي خود بگذاريم بر اثر فشار هيچگونه دانه‌اي را در بين دندان‌هاي خود احساس نمي‌ نماييم. اين گونه سنگ ها را براساس رده‌بندي و نحوه شكسته شدن به دودسته شيل و رس سنگ تقسيم مي نمايد.

ـ شيل : داراي خاصيت فيسيليستي است fissile ) اين داراي لايه بندي ظريف بوده و در امتداد اين لايه بندي به راحتي جدا مي‌شود.

ـ رس سنگ : فاقد فيسيليستي بوده و به صورت نامنظم مي شكند.

ـ رنگ رسوبات دانه‌ريز بسيار متغير است كه علت برخي ازرنگ ها به شرح زير است.

رنگ سياه بعلت وجود مواد آلي مي‌باشد كه به اين گونه شيل ها ، شيل سياه مي‌گويند.

رنگ قرمز در شيل هاي قرمز بعلت وجوداكسيد آهن است ونمايانگر رسوبگذاري آن در محيط هاي اكسيدان مي‌باشد.

ـ كائولن : نوعي گل سنگ سفيد رنگ است كه عمدتاً از كاني كائوليونيت تشكيل شده است. اين گونه سنگ كاملاً اقتصادي است واز آن در ساخت چيني، كاغذ ، پلاستيك و صنايع ديگر استفاده مي‌شود. كشور مانسبت به اين ماده معدني نسبتاً غني مي‌باشد و معادن آن در استان آذربايجان شرقي ، خراسان و لرستان موجوداست.

گل

از نظر علمي گل عبارتست از مخلوط سيلت رس مي‌باشد. ومعادل سنگي گل را گلسنگ مي‌نامند. هرگاه گل سنگ داراي خاصيت فيسيليتي بود به آن گل شيلي مي‌گويند.

سنگ هاي آواري دانه درشت

اجزاء تشكيل دهنده اين دسته از سنگ هاي آواري اندازه بزرگتر از 2 ميلي متر داشته و بر اساس گردشدگي دانه ها به دودسته كنگلومرا (Conglomerate) و برش (Breccia) تقسيم مي‌شوند. كنگلومرا يا سنگ جوش از قطعات گردودانه درشتي تشكيل شده كه اختلافش با برش در فقدان ذرات زاويه دار مي باشد. طبق نظريه پتي‌جان (Pettijohn) اگر ده درصد ذرات سنگي ابعاد بيش از 2 ميلي متر داشته باشند آن‌ سنگ را كنگلومرا مي نامند. برش سنگي است كه از قطعات زاويه‌دار و دانه‌دار درشت تشكيل شده است. اصولاً برش در وسعت خيلي كمتر از كنگلومرا در رسوبات ديده مي‌شود. علت گوشه دار بودن برش دراين است كه قطعات متشكله آنها بوسيله آب يا عامل ديگري حمل نشده‌اند ودر نتيجه زواياي آن ها محفوظ مانده است. از انواع برش ها مي توان به برش انحلالي ، برش گسلي وبرش آتشفشاني اشاره نمود.

سنگ هاي آواري دانه متوسط (ماسه سنگ ها sandston)

ماسه سنگ‌ها از دانه‌هاي در حدوداندازه ماسه (بين دو میلی متریا شصت وچهارمیکرون)تشكيل شده‌اند.

ماسه‌ها و ماسه سنگ‌ها نسبت به كنگلومرها داراي گستردگي بيشتري مي‌باشند و بر خلاف رسوبات دانه درشت از جورشدگي بهتري بهره مي‌برند. ذرات ماسه در ماسه سنگ ها عمدتاً توسط سيمان سيليس يا كربنات به يكديگر چسبيده است. در صورتي‌كه دركنگلومرها اين امر بيشتر توسط ماتريكس انجام مي‌شود. ماسه سنگ‌ها را براساس تركيب شيميايي ذرات به سه دسته عمده تقسيم مي نمايند.

1- ماسه هاي كوارتزي Quartz Sand stone يا كوارتز آرنايت Quartz  arenite كه اين گونه ماسه ها حاوي بيش از نودو پنج درصد دانه‌هاي كوارتزمي‌باشند. علت فراواني دانه‌هاي كوارتزدراين دسته از ماسه سنگ ها فرسايش و حذف دانه‌ها ديگر نظير فلدسپات‌ها و... به علت هوازدگي مي‌باشد. اين گونه ماسه سنگ ها از نظر اقتصادي حايز اهميت فراواني مي‌باشند زيرا از آنهامي‌توان بعنوان سنگ معدن اس ای او دو جهت شيشه سازي و الكترونيك استفاده نمود. در ايران كوارتز آرنايت به وفور ديده مي‌شود. يكي از مهمترين سازند‌هاي اين ماده معدني است، بيس كوارتزيت به سن كامبرين است. كوارتز آرنايت ها در نواحي تشكيل مي‌شوند كه از نظر تكتونيكي فعال نباشد.

2- اركوز Arkose : ماسه سنگي است كه حدودبیست وپنج درصدحجم دانه‌هاي آن را ذرات فلدسپات تشكيل داده‌اند. بنابراين اركوز يك سنگ رسوبي آواري است كه از كوارتز و فلدسپات تشكيل شده است. فلدسپات ها معمولاً رنگ صورتي به اين قبيل ماسه سنگ‌ها مي دهند. از آنجايي كه فلدسپات ، يكي از كاني هاي اصلي تشكيل دهنده اركوز است واين كاني به سهولت توسط هوازدگي تجزيه مي‌شود. وجود فلدسپات فراوان در اين گونه ماسه سنگ مي تواند نمايانگر شرايط آب و هوايي كاملاً خشك و يا بالا آمدگي سريع تاچه بعلت فعاليت هاي شديد تكتونيكي و فرسايش شديد پي آمدآن باشد. امروزه در نواحي گرم وخشك ايران در بستر رودخانه هاي فصلي عمدتاً  رسوبات ماسه‌اي غني از فلدسپات نهشته مي‌شود.

3- ماسه سنگ ليت ارنايتي

در اين گونه ماسه سنگ ها مقدار قطعات خرده سنگي بيش ازبیست وپنج درصدمي باشد. جنس اين قطعات عمدتاً سنگ هاي دگرگوني با درجه خفيف ، سنگ هاي آذرين بيروني وقطعات رسوبي مي باشند. وجود اين گونه سنگ ها نمايانگر فعاليت‌هاي كوهزايي در ناحيه مورد بررسي مي‌باشد. در بسياري از مواقع فضاي مابين ذرات را در اين گونه ماسه سنگ‌ها را ماتريكس دانه‌ريز پر مي نمايد. 

 

+ نوشته شده در  سه شنبه دهم آذر 1388ساعت 15:53  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

مولکولDNA

 

DNA یا دزاکسی ریبونوکلئیک اسید یکی از ماکرومولکولهای سلولی است که حامل اطلاعات وراثتی بوده و طی همانند سازی ژنتیکی از یک نسل به نسل بعد منتقل می‌شود. و در داخل سلول از روی آن RNA و پروتئین ساخته می‌شود.

 

مقدمه

کشف ماده‌ای که بعدها DNA نام گرفت در سال 1869 بوسیله فردیک میشر انجام شد. این دانشمند هنگام مطالعه بر روی گویچه‌های سفید خون ، هسته سلولها را استخراج کرد و سپس بر روی آن محلول قلیایی ریخت. حاصل این آزمایش ، رسوب لزجی بود که بررسیهای شیمیایی آن نشان داد، ترکیبی از کربن ، هیدروژن ، اکسیژن ، نیتروژن و درصد بالایی از فسفر می‌باشد. میشر این ماده را نوکلئین نامید. زمانی که ماهیت اسیدی این ماده مشخص گردید، نام آن به اسید دزاکسی ریبونوکلئیک تغییر یافت.

 

ساختمان رشته‌ای DNA

سرعت پیشرفت تعیین ساختمان DNA بسیار کند بوده است. در سال 1930 کاسل و لوین دریافتند که نوکلئین در واقع اسید دزوکسی ریبونوکلئیک است. برسیهای شیمیایی آن مشخص کرد که زیر واحد تکرار شونده اصلی DNA ، نوکلئوتید می‌باشد که از سه قسمت تشکل شده است. یک قند پنتوز - دزوکسی D- ریبوز) ، یک گروه (2 5-فسفات و از یکی چهار باز آلی نیتروژن‌دار حلقوی آدنین (A) ، گوانین (G) ، سیتوزین (C) و تیمین (T) تشکیل شده است.

از این چهار باز دو باز آدنین و گوانین از بازهای پورینی و دو باز سیتوزین و تیمین از بازهای پیریمیدینی می‌باشند. به مجموعه قند و باز آلی نوکلئوزید گفته می‌شود. گروه فسفات می‌تواند به کربن3  متصل شود. و یا5 به مجموع نوکلئوزید و گروه فسفات متصل به آن نوکلئوتید می‌گویند. و هم به کربن5 با توجه به اینکه یون فسفات می‌تواند هم به کربن 3 متصل شود.

پس دو نوکلئوتید از طریق یک پیوند فسفودی استر بهم متصل می‌شوند. به این صورت که گروه هیدروکسیل یک نوکلئوتید با گروه فسفات نوکلئوتید دیگر واکنش داده و پیوند فسفودی استر را بوجود می‌آورد. از آنجایی که پیوند فسفودی استر ،  فسفودی -3 دو قند مجاور را بهم متصل می‌کند، این پیوند را پیوند5 و5 کربنهای3 -دزوکسی استر نیز می‌نامند. یک زنجیره در اثر اتصال پشت سر هم تعدادی2 ریبونوکلئوتید بوسیله پیوندهای دزوکسی ریبونوکلئوتید تشکیل می‌شود.

تمامی نوکلئوتیدها در یک زنجیره پلی نوکلئوتیدی دارای جهت یکسان می‌باشند. به این صورت که  آزاد و نوکلئوتید انتهایی در نوکلئوتید انتهایی در یک سمت زنجیره دارای یک گروه5  آزاد می‌باشد. بنابراین زنجیره پلی نوکلئوتیدی سمت دیگر زنجیره دارای یک گروه3 --- دارای جهت بوده و این جهت را به صورت5> نشان می‌دهند. بنابراین اگر در 3  در زیر آن باشد، در تمامی در بالای حلقه پنتوز و کربن3 نوکلئوتید ابتدایی کربن5 نوکلئوتیدهای بعدی زنجیره کربن 5 در بالای حلقه پنتوز جای خواهد داشت.

نتایج حاصل تا سال 1950

1.      - دزوکسی اسید ریبونوکلئیک می‌باشد که DNA یک پلیمر رشته‌ای متشکل از واحدهای2  به هم متصل شده‌اند. -3 بوسیله پیوندهای فسفودی استر5

2.      DNA حاوی چهار زیر واحد dc و dG و dT و dA می‌باشد.

3.      مقادیر متوالی dT و dA با یکدیگر و dc و dG نیز با یکدیگر مساوی می‌باشند.

 

 

مارپیچ دو رشته‌ای DNA

در سال 1953 در ساختمان سه بعدی DNA ، بوسیله واتسون و کریک کشف شد. واتسون و کریک با استفاده از مطالعات تفرق اشعه ایکس ، رشته‌های DNA که بوسیله فرانکلین و ویلکینز تهیه شده بود و همچنین ساختن مدلها و استنباطهای مشخصی ، مدل فضایی خود را ارائه دادند و در سال 1962 واتسون و کریک و ویلکینز به خاطر اهمیت کشف ساختمان DNA به صورت مشترک جایزه نوبل دریافت کردند.

مدل پیشنهادی آنان چنین بود. DNA یک مارپیچ دو رشته‌ای است که رشته‌های آن به دور یک محور مرکزی ، معمولا به صورت راست گرد پیچ می‌خورند. طبق مدل واتسون و کریک ، ستونهای قند - فسفات همانند نرده‌های پلکان به دو قسمت خارجی بازهای آلی پیچیده و به این ترتیب در معرض محیط آبکی داخل سلول هستند و بازهای آلی که خاصیت آبگریزی دارند، در داخل مارپیچ قرار می‌گیرند. هنگام تشکیل مارپیچ رشته‌ها به صورت موازی متقابل قرار می‌گیرند.

یعنی اگر جهت یک رشته3< باشد، رشته دیگر 5 --5<--3 خواهد بود. پیوندهای هیدروژنی بین آدنین از یک رشته با باز تیمین رشته مقابل و باز گوانین یک رشته با سیتوزین رشته مقابل بوجود می‌آیند. گر چه از نظر اندازه هر باز پورینی می‌تواند در مقابل یک باز پیریمیدین قرار بگیرد. ولی به دلیل وجود گروههای شیمیایی روی بازهای G و C و T و A پیوندهای هیدروژنی مناسب فقط بین C - G و T - A برقرار می‌شود و ایجاد پیوند بین T - G و C- A ممکن نیست.

واکنشهای توتومریزاسیون

اتم هیدروژن در بازهای آلی می‌تواند روی اتمهای نیتروژن و یا اکسیژن حلقه جابجا شود. این تغییر موقعیت هیدروژن روی حلقه باز را توتومریزاسیون می‌گویند. توتومریزاسیون در بازهای آدنین سیتوزین باعث تبدیل فرم آمینی به فرم ایمنی و در مورد بازهای تیمین و گوانین باعث تبدیل فرم کتونی به فرم انولی می‌شود.

در شرایط فیزیولوژیکی ثابت تعادل واکنش توتومریزاسیون بیشتر به سمت اشکال آمینی و کتونی می‌باشد. این حالت پایدار پروتونی ، الگوی تشکل پیوندهای هیدروژنی بین بازها را تعیین می‌نماید، بطوری که بازهای T و A با تشکیل دو پیوند هیدروژنی و بازهای G و C با سه پیوند هیدروژنی با هم جفت می‌شوند. C و A و همچنین T و G نمی‌توانند با هم جفت شوند.

زیرا در این بازها اتمهای هیدروژن هر دو در یک موقعیت قرار دارند و امکان ایجاد پیوند هیدروژنی وجود ندارد. به دلیل اینکه در رشته‌های DNA همواره باز A مقابل T و باز G مقابل C قرار دارد، این دو رشته را مکمل می‌نامند. بنابراین توالی موجود در یک رشته DNA ، توالی رشته مقابل را تعیین می‌کند. مکمل بودن دو رشته DNA ، اساس عمل همانند سازی DNA است.

مباحث مرتبط با عنوان

·         اسید نوکلئیک

·         ژن

·         ژنتیک

·         ژنتیک پایه

·         ژنتیک پزشکی و انسانی

·         ژنتیک مولکولی

·         ساختمان RNA

·         کروموزوم

·         ماکرومولکولها

·         مهندسی ژنتیک

·         همانند سازی ژنتیکی

+ نوشته شده در  سه شنبه دهم آذر 1388ساعت 15:43  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

تست علوم بخش(1) آزمون 2

1-      نسبت عدد جرمي هيدروژن به عدد جرمي هليوم كدام گزينه است

الف :5/0                 ب:2                  ج:25/0             د:4

2-كدام ذرات را نمي توان با قوي ترين ميكروسكوپ ها مشاهده كرد بلكه با بررسي رفتاري آنها شناسايي كرد

الف: مولكول             ب: اتم               ج: سلول              د: الكترون

3-براي اكسيژن چند ايزوتوپ در طبيعت يافت مي شود و كدام ايزوتوپ سبك تر و بيشتر در طبيعت يافت

مي شود

الف:17Oو3              ب: 16Oو2                      ج:18Oو3                       د: : 16Oو3

         8                                  8                                       8                                        8

4-كدام دانشمنداتم را كره اي توپر مانند ساچمه تصور كرد

الف:دموكريت                        ب:دالتون                                    ج:تامسون                      د:رادرفورد

5-مدل منظومه اي را كدام دانشمند در باره اتم پيشنهاد كرد

الف:بور                   ب:دموكريت                     ج:رادرفورد                     د:چادويك

6-وجود كدام ذرات در اتم ثابت شده است

الف:الكترون              ب:پروتون                                   ج:نوترون                                   د:همه موارد

7-در مدل اتمي امروزي ابر الكتروني به دور هسته را با كدام مثال زير مي توان شبيه دانست

الف:گردش سيارات بدور خورشيد                                   ب:زنبورهاي در حال پرواز در اطراف كندو

ج:پره هاي پنكه در حال گردش                           د:ب و ج

8-چه ذره اي در اتم نقش مهمي در كنار هم نگه داشتن ذرات بار مثبت اتم را دارد كه باعث نيروي قوي هسته اي مي شود

الف:الكترون              ب:پروتون                                   ج:نوترون                       د:همه موارد

9-تفاوت اساسي مدل اتمي چادويك با بور در كدام گزينه است

الف:كوچكي حجم هسته نسبت به كل اتم                ب:ذره اي بودن بار مثبت و منفي

ج:كره اي بودن اتم                                          د:وجود نوترون در هسته

10-كدام ذره با انرژي هاي مختلف در فاصله دور به دور هسته در حال گردشند

الف:نوترون              ب:پروتون                                   ج:الكترون                      د:پروتون والكترون

11-اگر نوترون به يك اتم اضافه شود

الف:باعث بوجود آمدن ايزوتوپ مي شود              ب:باعث باردار شدن اتم مي شود

ج:نوع اتم تغيير مي كند                                    د:عدداتمي وجرمي اتم تغيير مي كند

12-كدام مورد از خواص اسيدها و بازها نمي باشد

الف:مزهاي ترش دارند    ب:غير الكتروليت هستند   ج:با بازها واكنش مي دهند  د:جريان برق را عبور مي دهند

13-كدام ذره نوع اتم را مشخص مي كند

الف:الكترون             ب:پروتون                       ج:نوترون                       د:نوترون و الكترون

14-كدام يون منفي است

الف:3الكترون  2پروتون 2نوترون                      ب:3 الكترون 4پروتون 3نوترون

ج:3الكترون 3 پروتون 2 نوترون                       د:3الكترون 4پروتون 5نوترون

15-تغيير در تعداد الكترون هاي يك اتم باعث تغيير در كدام مورد مي شود

الف:عدد اتمي             ب:تبديل اتم به يون                        جعدد جرمي        د:الف و ب

16-پيوند يوني بين كداميك ازمواد زير وجود دارد

الف:سديم كلريد          ب:اتلن گليكول                  ج:آمونياك           د:شكر

 

 

17-در مدل اتمي كداميك هسته اي براي اتم در نظر گرفته نشده

الف:رادرفورد                        ب:تامسون                      ج:چادويك                       د:بور

18-18O و17Oدر كدام مورد شبيه هم هستند

          8      8

الف :چگالي              ب:دماي جوش                  ج:تركيب با هيدروژن                     د:سنگيني

19-از كدام ماده به عنوان ضد يخ استفاده مي شود

الف:اتيلن                    ب:اتيلن گليكول                 ج:آمونياك                       د:اتانول

20-Ca  نماد شيميايي كدام عنصر است

الف :كربن                   ب:كلسيم                         ج:كلر                            د:سديم

 

+ نوشته شده در  سه شنبه دهم آذر 1388ساعت 15:41  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

تست علوم بخش(1) آزمون 2

1-      نسبت عدد جرمي هيدروژن به عدد جرمي هليوم كدام گزينه است

الف :5/0                 ب:2                  ج:25/0             د:4

2-كدام ذرات را نمي توان با قوي ترين ميكروسكوپ ها مشاهده كرد بلكه با بررسي رفتاري آنها شناسايي كرد

الف: مولكول             ب: اتم               ج: سلول              د: الكترون

3-براي اكسيژن چند ايزوتوپ در طبيعت يافت مي شود و كدام ايزوتوپ سبك تر و بيشتر در طبيعت يافت

مي شود

الف:17Oو3              ب: 16Oو2                      ج:18Oو3                       د: : 16Oو3

         8                                  8                                       8                                        8

4-كدام دانشمنداتم را كره اي توپر مانند ساچمه تصور كرد

الف:دموكريت                        ب:دالتون                                    ج:تامسون                      د:رادرفورد

5-مدل منظومه اي را كدام دانشمند در باره اتم پيشنهاد كرد

الف:بور                   ب:دموكريت                     ج:رادرفورد                     د:چادويك

6-وجود كدام ذرات در اتم ثابت شده است

الف:الكترون              ب:پروتون                                   ج:نوترون                                   د:همه موارد

7-در مدل اتمي امروزي ابر الكتروني به دور هسته را با كدام مثال زير مي توان شبيه دانست

الف:گردش سيارات بدور خورشيد                                   ب:زنبورهاي در حال پرواز در اطراف كندو

ج:پره هاي پنكه در حال گردش                           د:ب و ج

8-چه ذره اي در اتم نقش مهمي در كنار هم نگه داشتن ذرات بار مثبت اتم را دارد كه باعث نيروي قوي هسته اي مي شود

الف:الكترون              ب:پروتون                                   ج:نوترون                       د:همه موارد

9-تفاوت اساسي مدل اتمي چادويك با بور در كدام گزينه است

الف:كوچكي حجم هسته نسبت به كل اتم                ب:ذره اي بودن بار مثبت و منفي

ج:كره اي بودن اتم                                          د:وجود نوترون در هسته

10-كدام ذره با انرژي هاي مختلف در فاصله دور به دور هسته در حال گردشند

الف:نوترون              ب:پروتون                                   ج:الكترون                      د:پروتون والكترون

11-اگر نوترون به يك اتم اضافه شود

الف:باعث بوجود آمدن ايزوتوپ مي شود              ب:باعث باردار شدن اتم مي شود

ج:نوع اتم تغيير مي كند                                    د:عدداتمي وجرمي اتم تغيير مي كند

12-كدام مورد از خواص اسيدها و بازها نمي باشد

الف:مزهاي ترش دارند    ب:غير الكتروليت هستند   ج:با بازها واكنش مي دهند  د:جريان برق را عبور مي دهند

13-كدام ذره نوع اتم را مشخص مي كند

الف:الكترون             ب:پروتون                       ج:نوترون                       د:نوترون و الكترون

14-كدام يون منفي است

الف:3الكترون  2پروتون 2نوترون                      ب:3 الكترون 4پروتون 3نوترون

ج:3الكترون 3 پروتون 2 نوترون                       د:3الكترون 4پروتون 5نوترون

15-تغيير در تعداد الكترون هاي يك اتم باعث تغيير در كدام مورد مي شود

الف:عدد اتمي             ب:تبديل اتم به يون                        جعدد جرمي        د:الف و ب

16-پيوند يوني بين كداميك ازمواد زير وجود دارد

الف:سديم كلريد          ب:اتلن گليكول                  ج:آمونياك           د:شكر

 

 

17-در مدل اتمي كداميك هسته اي براي اتم در نظر گرفته نشده

الف:رادرفورد                        ب:تامسون                      ج:چادويك                       د:بور

18-18O و17Oدر كدام مورد شبيه هم هستند

          8      8

الف :چگالي              ب:دماي جوش                  ج:تركيب با هيدروژن                     د:سنگيني

19-از كدام ماده به عنوان ضد يخ استفاده مي شود

الف:اتيلن                    ب:اتيلن گليكول                 ج:آمونياك                       د:اتانول

20-Ca  نماد شيميايي كدام عنصر است

الف :كربن                   ب:كلسيم                         ج:كلر                            د:سديم

 

+ نوشته شده در  سه شنبه دهم آذر 1388ساعت 15:41  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

سدیم

سُديم یک عنصر شیمیایی جدول تناوبی است که نماد آن Na و عدد اتمی آن 11 است. سدیم یک فلز واکنش‌دهنده نرم و مومی‌شکل است که به گروه فلزات قلیایی که از نظر ترکیبات طبیعی فراوان هستند (بویژه آب نمک و هالیدها) تعلق دارد. این عنصر بسیار واکنش‌دهنده است و با شعله زرد رنگی میسوزد در آزمایش‌های مربوط به هوا اکسید می‌شود و به شدت با آب واکنش می‌دهد از این رو باید همیشه در زیر نفت یا روغن نگهداری شود.

فهرست مندرجات

[نهفتن]

[ویرایش] ويژگيهای مهم

سدیم مانند دیگر فلزات قلیایی نرم سبک وزن سفید مایل به نقره‌ای و واکنش دهنده است و از این جهت هرگز به صورت آزاد در طبیعت یافت نمی‌شود. سدیم در آب غوطه ور شده و آن را تجزیه کرده هیدروژن آزاد می‌کند و هیدرواکسید می‌سازد. سدیم در آب فوراً آتش می‌گیرد ولی در آزمایش‌های مربوط به هوای معمولی در دمای زیر ۳۸۸ کلوین آتش نمی‌گیرد.

[ویرایش] کاربردها

سدیم در حالت فلزی عنصر لازم برای ساختن استرها و ترکیبات آلی است. این عنصر قلیایی بوجودآورندهٔ کلرید سدیم NaCl که برای زندگی حیاتی است نیز است. کاربردهای دیگر عبارت‌اند از:

استفاده در برخی از آلیاژها برای بهبودی ساختارشان استفاده در ساخت صابون و ترکیبش با اسیدهای چرب NaK آلیاژ سدیم و پتاسیم یک ماده مهم منتقل کننده حرارت است.

[ویرایش] تاريخچه

مدت زمان زیادی است که سدیم (soda) بصورت ترکیبی شناخته شده است. این عنصر در سال 1807توسط Sir Humphry Davy از طریق عمل الکترولیز هیدروکسید سدیم جدا شد. در اروپای قرون وسطی ترکیبی از سدیم با نام لاتین Sodanum برای تسکین سردرد استفاده می‌شد. نماد جدید سدیم Na از لاتین جدید Natrium که در زبان یونانی که نوعی نمک طبیعی است می‌آید گرفته شده است.

[ویرایش] پيدايش

سدیم در ستارگان فراوان است و این فراوانی در خطوط طیفی D در نور ستارگان مشهود تر است. سدیم حدودا 2.6% از پوسته زمین را به خود اختصاص داده است که چهارمین عنصر از نظر فراوانی در پوسته زمین و فروانترین فلز قلیایی است. این عنصر هم اکنون به صورت اقتصادی از عمل برقکافت (الکترولیز) کلرید سدیم تولید می‌شود. این روش ارزان تر از روش برقکافت هیدرواکسید سدیم است. قیمت هر پوند سدیم فلزی حدودا 15 تا 20 سنت (در سال ۱۹۹۷) است. ولی هر پوند سدیم ACS آزمایشگاهی حدودا 35 دلار قیمت دارد که از نظر حجمی ارزان‌ترین فلز است.

[ویرایش] ترکيبات

نمک طعام یا کلرید سدیم معمول‌ترین ترکیب سدیم است. اما سدیم در کانی‌های بسیار دیگری از قبیل آمفیبول کریولیت, هالیت, soda niter, زئولیت و ... بوجود می‌آید. ترکیبات سدیم برای صنایع شمیایی شیشه سازی فلزی ساخت کاغذ صنعت نفت ساخت صابون و نساجی کاربرد دارد. صابون معمولاً یک نمک سدیم از اسیدهای چرب است.

سدیم کلراید (نمک طعام) محلول در آب است. هر 39 گرم از آن در دمای صد درجه در 100 لیتر آب حل می‌شود. اگر محلول آب نمک را برقکافت (الکترولیز) کنیم از قطب مثبت Cl و از قطب منفی NaOH خارج می‌شود.

ترکیبات سدیم که برای صنایع گوناگون بسیار مهم هستند عبارت‌اند از: (NaCl), خاکستر سود (Na2CO3), سدیم خوراکی (NaH))CO3), سود سوزآور (NaOH), Chile saltpeter (Na((NO3), di- and tri-سدیم فسفات, sodium thiosulfate (hypo, Na2S))2O3 * 5H2O), و بوره (Na2((B4O7 * 10H2O).

[ویرایش] ايزوتوپها

برای این عنصر ۱۳ ایزوتوپ شناسایی شده است که تنها ایزوتوپ پایدار آن Na-23 است. سدیم همچنین دو ایزوتوپ پرتوزا (رادیواکتیو) نیز دارد که عبارت‌اند از: Na22 با نیمه عمر 2.605 سال و Na24 با نیمه عمر ۱۵ ساعت.

[ویرایش] هشدارها

سدیم در حالت پودر در آب خاصیت انفجاری خواهد داشت و با عناصر دیگر به راحتی تجزیه و ترکیب می‌شود. همیشه باید با ان عنصر با مراقبت کامل کار کرد.

+ نوشته شده در  دوشنبه نهم آذر 1388ساعت 18:23  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

سوالات فصل1و2

سولات فصل اول و دوم علوم سوم

با استفاده از كلمات داده شده عبارات زیر را كامل كنيد.

الف) جاذبه اي كه اتمهاي يك مولكول را در تركيب مولكولي كنار هم نگه مي دارد .............. نام دارد.( پیوند یونی – پیوند کووالانسی – پیوند اتمی )

ب) از حل شدن ........ در آب، رسانايي الكتريكي آب افزايش مي يابد.( شکر – نمک – الکل )

ج) PH محلولي كه با برموتيمول بلو رنگ زرد در مي آيد ..............است.( سرکه – جوش شیرین – آب نمک )

د) به ذره اي كه الكترون ها و پروتون هايش برابر نباشد ...............مي گويند.( یون – مولکول – اتم)

 

جملات درست و غلط را مشخص كنيد.

الف) شكل مقابل آرايش اتمي يك يون را نشان مي دهد.     صحيح     غلط   

ب) ذره اي داراي عدد اتمي 92 است و 92 الكترون بدور هسته آن مي چرخد. اين ذره فاقد بار الكتريكي است. 

ج) از حل شدن پوسته تخم مرغ در اسيد هيدروكلريك گاز ئيدروژن توليد مي شود.

د) سركه، آب آهك، مس سولفات رنگ كاغذ ليتموس را قرمز مي كنند.

 

بقیه در ادامه مطلب...
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه دوم آذر 1388ساعت 20:51  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

نمونه سوال فصل1

1_اتم چیست؟

2- نظریه تامسون درباره اتم را بنویسید؟

3- نظریه رادرفور درباره اتم را بنویسید؟

4- نظریه بور درباره اتم را بنویسید؟

5- نظریه چادویک درباره اتم را بنویسید؟

6- قسمت های مختلف یک اتم را نام ببرید؟

7- عدد اتمی چیست؟

8- عدد جرمی چیست؟

9- اگر عدد اتمی نیتروژن 7 و ععد جرمی آن 14 باشد تعداد نوترون های آن چقدر است؟

10- اگر عدد جرمی اکسیژن 18 و نوترون آن 10 باشد تعداد پروتون آن چقدر است؟

11- در جدوا تناوبی عناصر بر چه اساسی در کنار هم ثرار می گیرند؟

12- منظور از نماد شیمیایی چیست؟

13- ایزوتوپ یا هم مکان چیست؟

14- شباهت ایزوتوپ ها در چیست؟

15- تفاوت ایزوتوپ ها در چیست؟

+ نوشته شده در  یکشنبه یکم آذر 1388ساعت 17:16  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

فصل3

زمين زيستگاه ما


مقدمه
زمين شناسي علمي است كه درباره ساختمان زمين و موقعيت آن در فضا و علت تغييرات آن تحقيق     مي كند در اين علم ساختها، فرآيندها و تاريخ گذشته زمين مورد مطالعه واقع مي شود. فرآيندهايي كه موجب بوجود آمدن تغييرات در زمين مي شوند و رويدادهاي گذشته زمين و شكل هاي زندگي از زمان پيدايش تا امروز همه در محدوده علم زمين شناسي است.

 

علم زمين شناسي شاخه هاي گوناگوني دارد كه هر شاخه كارشناسان مخصوص دارد.

بعضي از شاخ هاي زمين شناسي عبارتنداز:
1- اقيانوس شناسي:


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه سی ام آبان 1388ساعت 17:17  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

فصل2

اتم ها و تركيب هاي شيميايي


تنوع در تركيب هاي شيميايي:
فرمول شيميايي

از كنارهم قرار گرفتن نمادهاي شيميايي فرمول شيميايي حاصل مي شود.
مثلا H2 فرمول شيميايي ئيدروژن، O2 فرمول شيميايي اكسيژن، H2O فرمول شيميايي آب، CH4 فرمول شيميايي گاز شهري (گاز متان) و C12H22O11 فرمول شيميايي شكر است.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه سی ام آبان 1388ساعت 17:10  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

فصل اول:عدد اتمی ،عدد جرمی،جدول تناوبی عناصر و ایزوتوپ


الکترونها در کره ای از بارهای مثبت پراکنده اند

در مدل بور تعداد الكترونهاي هر مدار ثابت از مداري به مدار ديگر تغيير مي كند.

عدد اتمي (Z)
 به تعداد پروتونهاي هر اتم(به تعداد بارهاي مثبت اتم)عدد اتمي مي گويند براي مثال اتم سديم 11 پروتون دارد,پس عدد اتمي سديم11 است.عدد اتمي را گوشه پايين سمت چپ نماد شيميايي مي نويسند11
Na
عناصر بر اساس افزايش عدد اتمي در جدول تناوبي مرتب شده اند بنابراين عدد اتمي مكان هر عنصر را در جدول تعيين مي كند.


عدد جرمي (
A)

به مجموع تعداد پروتونها و نوترون  های يك اتم عدد جرمي گفته مي شود.
تمام اتمهاي يك عنصر پروتونهاي يكسان دارند اما تعداد نوترونهای آنها مي تواند متفاوت باشد.

عدد جرمي در گوشه بالا و سمت چپ نماد شيميايي نوشته مي شود مثلا اتم كربن در هسته خود 6 پروتون و 6 نوترون دارد پس عدد جرمي آن 12 است.   12C



ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه سی ام آبان 1388ساعت 17:0  توسط اعتمادی نیا و سیروسی  | 

مطالب جدیدتر